Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
BẢNG TĨM TẮT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
“BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO LUẬN THEO NHĨM NHẰM NÂNG CAO
KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC TỐN LỚP 7”
Họ và tên tác giả: PHẠM THỊ ÁNH
Đơn vị cơng tác: Trường Trung Học Cơ Sở Thị Trấn
1/.Lí do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những phương
pháp đổi mới hiện được các trường từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thơng, đến các trường
đại học đánh giá mang lại hiệu quả cao là phương pháp thảo luận theo nhóm.
Trong dạy học các bộ mơn nói chung và mơn tốn nói riêng vẫn có quan hệ giao tiếp thầy – trò nhưng
nổi lên mối quan hệ giao tiếp: thầy – trò thơng qua sự hợp tác trong “Hoạt động nhóm” học sinh có
điều kiện nghiên cứu, thảo luận, tranh luận trong tập thể (nhóm), ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ,
điều chỉnh, khẳng định hay bác bỏ, qua đó học sinh tự nâng mình lên một trình độ mới, bài học vận
dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và của tập thể nhóm. Từ xưa, bên cạnh
câu “Khơng thầy đó mày làm nên” ơng cha ta lại có câu “Học thầy khơng tầy học bạn”. Điều đó thêm
khẳng định ý nghĩa của việc “Hoạt động nhóm” trong dạy học nói chung và mơn Tốn nói riêng…
Chính vì vậy nên tơi chọn đề tài: “BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO LUẬN
THEO NHĨM NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC TỐN LỚP 7”
2/.Đối tượng, phương pháp nghiên cứu:
a/ Đối tượng
- Học sinh .
b/ Phương pháp nghiên cứu:
- Thơng qua các tiết dạy trực tiếp trên lớp kết hợp nhiều phương pháp dạy học sao cho phù hợp
với từng đối tượng học sinh. Chú trọng hơn trong phương pháp “ Hoạt động theo nhóm”.
- Triển khai nội dung đề tài và kiểm tra, đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu năm học
đến kết quả học kì một.
- Học sinh tập trung chú ý nghe giảng trước khi cùng hoạt động theo nhóm để kết quả hoạt động
của nhóm đạt kết quả cao.
3/.Đề tài đưa ra giải pháp mới:
- Phát huy tính tích cực,độc lập hoạt động của học sinh trong tiết học.
- Phát huy tính sáng tạo, khả năng suy luận và phán đốn của học sinh trong q trình giải bài
tập Tốn.
- Trình bày bài giải một cách logic, có thể giải bài tốn bằng nhiều cách.
- Giáo dục tính cẩn thận của học sinh.
- Thu hút sự chú ý của học sinh
4/.Hiệu quả áp dụng:
Qua việc thực hiện sáng kiến kinh nghiệm trên, tơi nhận thấy từ đầu năm học đến giờ tinh thần
học tập của các em được nâng cao, các em hứng thú học hơn, tiếp thu tốt, kết quả học tập của học
sinh được nâng lên. Khơng những các em hoạt động tích cực hơn mà các em còn cảm thấy vui khi
Trang 1
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
đóng góp ý kiến của mình vào một bài tốn cho cả nhóm và cùng nhóm của mình có thể giải thêm
nhiều bài tập theo nhóm trong giờ ra chơi hoặc theo nhóm học ở nhà .
5/.Phạm vi áp dụng:
Đề tài được áp dụng cho tất cả các học sinh ở các khối lớp 6,7,8,9 trong trường Trung học cơ
sở Thị Trấn Châu Thành.Nhưng cụ thể hơn là học sinh lớp 7A
2
được áp dụng, theo dõi và so sánh kết
quả cụ thể.
Thị Trấn, ngày 30 tháng 3 năm 2011
Người thực hiện
PHẠM THỊ ÁNH
A/. MỞ ĐẦU:
Trang 2
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
“BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO LUẬN THEO NHĨM NHẰM NÂNG CAO
KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC TỐN LỚP 7”
1/. Lí do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những phương
pháp đổi mới hiện được các trường từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thơng, đến các trường
đại học đánh giá mang lại hiệu quả cao là phương pháp thảo luận theo nhóm.
Trong dạy học các bộ mơn nói chung và mơn tốn nói riêng vẫn có quan hệ giao tiếp thầy – trò nhưng
nổi lên mối quan hệ giao tiếp: thầy – trò thơng qua sự hợp tác trong “Hoạt động nhóm” học sinh có
điều kiện nghiên cứu, thảo luận, tranh luận trong tập thể (nhóm), ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ,
điều chỉnh, khẳng định hay bác bỏ, qua đó học sinh tự nâng mình lên một trình độ mới, bài học vận
dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và của tập thể nhóm. Từ xưa, bên cạnh
câu “Khơng thầy đó mày làm nên” ơng cha ta lại có câu “Học thầy khơng tầy học bạn”. Điều đó thêm
khẳng định ý nghĩa của việc “Hoạt động nhóm” trong dạy học nói chung và mơn Tốn nói riêng…
Chính vì vậy nên tơi chọn đề tài: “BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO LUẬN
THEO NHĨM NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC TỐN LỚP 7”
2/.Đới tượng nghiên cứu:
-Nhằm nắm lại chất lượng mơn Tốn lớp mình dạy trong năm học trước, theo dõi kết quả học tập
của các em ở đầu năm học mới, giữa học kì I, kết quả học kì I .
-Thơng qua các tiết dạy trực tiếp trên lớp
-Thơng qua dự giờ, rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp.
-Triển khai nội dung đề tài và kiểm tra, đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu năm học đến
kết quả học kì một.
-Học sinh các khối lớp 6, 7, 8,9.
3/.Phạm vi nghiên cứu:
-Học sinh của lớp 7A
2
trường THCS Thị Trấn Châu Thành để so sánh kết quả.
4/.Phương pháp nghiên cứu:
Đề tài này được rút ra từ kinh nghiệm dạy tốn của bản thân có sự tham gia góp ý của đồng
nghiệp. Các giải pháp nêu ra ở đề tài đã được áp dụng thử nghiệm, qua các bài kiểm tra thường
xun, kiểm tra định kỳ qua đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu năm học đến cuối mỗi
học kì.
Giả thiết khoa học đặt ra : học sinh nắm được kiến thức ngay trên lớp áp dụng làm được những
bài tốn đơn giản. học sinh thấy u thích học mơn tốn hơn. Thơng qua hoạt động nhóm dần hình
thành cho các em năng lực tự học đối với mơn tốn nói riêng và các mơn học khác nói chung.
B/.NỘI DUNG
1/.Cơ sở lý luận:
Hiện nay, phương pháp “Thảo luận theo nhóm” đã được áp dụng rộng rãi trong dạy và học ở các
cấp học. Nếu trước đây, mỗi học sinh làm việc cá nhân, riêng lẻ thì ở phương pháp này dạy học tính
tập thể được nâng cao rõ rệt. Học sinh được trình bày, thảo luận, tranh luận về những vấn đề do giáo
viên đặt ra nhằm mục đích tự tìm hiểu vấn đề và tự giải đáp trước khi vấn đề đó được giải quyết dưới
sự giám sát, điều chỉnh của nhóm và giáo viên .
Trong q trình tham gia hoạt động nhóm, học sinh sẽ học được tính hòa nhập, chia sẻ để giải
quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chủ động. Học sinh biết chia sẻ cơng việc một cách bình đẳng,
Trang 3
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
biết cách giao việc cho nhau và có trách nhiệm đối với cơng việc của mình cũng như cả nhóm. Đồng
thời, thơng qua “Thảo luận theo nhóm” sẽ tập cho các em kĩ năng làm việc theo nhóm, giúp các em tự
tin hơn, có kinh nghiệm trong quản lý tổ chức làm việc nhóm, đặc biệt là tính năng động. Để khắc
phục tính thụ động của một số học sinh trong lớp, cần có sự giúp đỡ từ giáo viên và các bạn cùng
nhóm. Nếu giáo viên có phương pháp thảo luận tích cực, hấp dẫn thì sẽ lơi cuốn được các em tham
gia một cách tự giác. Đồng thời, đối với bản thân mỗi học sinh, khi đến lớp điểm số là rất quan trọng
đối với các em, do đó để khích lệ các em tích cực tham gia nên có các cột điểm thực hành dành cho
các buổi thảo luận theo nhóm.
Chính vì bản thân tơi muốn các em tự tin trong học tập hơn, các em có khả năng thuyết trình và mạnh
dạn hơn nên trong các tiết học tơi đã tổ chức cho các em thảo luận theo nhóm phù hợp với trình độ
hiểu biết của các em và để cho các em có thời gian vừa học, vừa có những phút thư giãn để đầu óc
ln được thoải mái khi tiếp nhận bài học.
2/.Cơ sở thực tiễn:
2.1 Thực trạng giáo viên :
2.1.1 Thuận lợi :
Hầu hết tất cả các giáo viên đều được đào tạo chính quy trong các trường CĐSP, ĐHSP nên
có được nền tảng kiến thức, phương pháp giảng dạy vững chắc.
Được tham gia tập huấn chương trình thay sách với đặc thù bộ mơn, tham gia lớp bồi dưỡng
thường xun do sở giáo dục tổ chức. Được dự các chun đề thường xun để nâng cao kinh
nghiệm và kiến thức.
2.1.2 Khó khăn : do học sinh một lớp đơng phải chia làm nhiều nhóm nhỏ nên nếu giáo viên
sửa bài hết cho tất cả các nhóm rất mất thời gian./…
2.2 Thực trạng học sinh :
2.2.1 Thuận lợi :
Phương pháp hoạt động theo nhóm các em được thực hành ở hầu hết các mơn mà các em
đang học nên các khá thuận lợi khi u cầu các em hoạt động theo nhóm để giải một bài tập tốn nào
đó.
Học sinh ở lứa tuổi thiếu niên, ở lứa tuổi này các em rất thích tìm tòi và khám phá những kiến
thức khoa học tự nhiên, chúng ta phải biết tận dụng đặc điểm này để kích thích các em có hứng thú
học tập, tạo cho các em có khả năng học tập chủ động sáng tạo.
Do sự bùng nổ của khoa học – kỹ thuật và cơng nghệ thơng tin nên việc tham khảo, tra cứu,
trao đổi kiến thức của học sinh cũng thuận tiện hơn.
Thơng qua hoạt động nhóm giúp các em tự tin hơn trong ý kiến của mình khi đưa ra trước
lớp.
2.2.2 Khó khăn :
Còn một bộ phận khơng nhỏ học sinh của chúng ta chưa quen với việc “Hoạt động nhóm”.
Các em ít chịu thảo luận, ồn ào, khơng chịu làm việc, ỷ lại, trơng chờ vào các bạn khác. Trong các
nhóm chỉ có học sinh khá-giỏi làm việc, những học sinh trung bình, yếu thường ngồi chơi, làm việc
riêng.
Phương pháp học tập ở nhà của học sinh chưa hợp lý nên cũng ảnh hưởng khơng nhỏ đến vấn
đề tiếp thu bài của học sinh.
Khả năng vận dụng kiến thức đã học vào bài tập chưa đồng đều.
Việc hoạt động nhóm của học sinh sẽ gặp khó khăn nếu thiếu các phương tiện thiết bị dạy
học.
Trang 4
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
Các em vẫn còn nhút nhát khi đưa ra ý kiến trước lớp, các em sợ ý kiến của mình sai các bạn
cười.
3/.Nội dung vấn đề:
3.1 Đặt vấn đề:
Trong thời đại ngày nay, khi khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển thì u cầu làm việc theo
nhóm là cần thiết hơn bao giờ hết. Đơn giản là vì khi hoạt động nhóm giúp học sinh đưa ra ý kiến của
mình trước nhóm dù ý kiến đó đúng hay sai thì cả nhóm sẽ tranh luận và sau đó đưa ra trước lớp cùng
các nhóm khác và giáo viên góp ý và nhận xét , làm việc theo nhóm có thể tập trung những mặt mạnh
của từng người và bổ sung, hồn thiện cho nhau những điểm yếu. vì vậy các em dễ phát hiện ra cách
làm đúng hay sai của mình ( nếu đúng thì xem cách của nhóm nào hay còn nếu sai thì sẽ biết mình sai
ở điểm nào và sửa sai) như vậy các em dễ hiểu bài hơn. Vì vậy ta cùng trải qua các giải pháp thực
hiện sau:
3.2 Các giải pháp thực hiện:
3.2.1/ Các hình thức thảo luận theo nhóm:
Chúng ta có thể tổ chức học tập theo nhóm theo các hình thức sau, tuỳ theo điều kiện mức độ
thực tế của từng tiết học:
+ Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri thức mới.
+ Thảo luận nhóm luyện tập giải tốn hoạt động nhóm để củng cố kiến thức, rút kinh nghiệm.
+ Hoạt động nhóm trong các bài thực hành.
3.2.2/ Lập kế hoạch thảo luận theo nhóm:
Việc lập kế hoạch chuẩn bị cho hoạt động nhóm là thật sự cần thiết và giữ vai trò rất quan
trọng. Nếu việc chuẩn bị của giáo viên khơng tốt khi triển khai thực hiện sẽ gặp lúng túng, bị động
làm mất thời gian. Việc chuẩn bị này phải được chuẩn bị cụ thể trong giáo án : Những nội dung kiến
thức nào sẽ cho học sinh thảo luận; Cách thức thảo luận như thế nào? Thời gian bao lâu ? Việc triển
khai hướng dẫn các em như thế nào? Cần chuẩn bị những phương tiện; Đồ dùng dạy học gì?
3.2.3/ Chia nhóm :
Số lượng: dựa vào tình hình thực tế của từng lớp học, chúng ta có thể chia nhóm từ 4 đến 6 học
sinh tuỳ theo kích thước phòng học và điều kiện bàn ghế ( tương ứng với hai bàn các em quay mặt lại
với nhau dễ trao đổi làm bài chung)
Thành viên: có thể chia nhóm theo trình độ học lực, theo nhịp độ làm việc đồng đều của các
thành viên trong nhóm , theo những năng lực khác nhau hoặc theo vị trí sơ đồ lớp.
Người đại diện: Nhóm nói chung là khơng cần có nhóm trưởng cố định, giáo viên cần linh động
chỉ định các học sinh thay nhau làm đại diện nhóm lên trình bày sản phẩm của nhóm mình hoặc có
thể bầu nhóm trưởng theo tiết học. Song trong trường hợp nhóm q yếu thì giáo viên có thể cử nhóm
trưởng tạm thời trong thời gian đầu, khi các thành viên trong nhóm quen dần với việc tổ chức học
nhóm thì lúc này ta có thể loại bỏ hình thức này. Tất nhiên nhóm trưởng đó phải học khá giỏi mới có
thể giúp đỡ và điều khiển các thành viên trong nhóm của mình.
3.2.4/ Trình tự chung để tổ chức một hoạt động nhóm (trong một tiết học) có thể tóm tắt như
sau:
3.2.4.1/ Làm việc chung cả lớp:
Nêu vấn đề xác định nhiệm vụ nhận thức.
Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm.
Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm.
3.2.4.2/ Làm việc theo nhóm:
Trang 5
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
Phân cơng theo nhóm. Từng cá nhân làm việc độc lập.
Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm.
Cử đại diện hoặc phân cơng trước chịu trách nhiệm trình bày kết quả làm việc của
nhóm.
3.2.4.3/ Thảo luận tổng kết trước tồn lớp:
Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả.
Thảo luận chung.
Các nhóm nêu nhận xét lẫn nhau.
Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề tiếp theo.
Trên đây chỉ là mơ hình chung, tuỳ vào tình hình cụ thể từng trường, từng đối tượng học sinh, đặc
điểm bài học, giáo viên có cách xử lý linh hoạt để phát huy tính tích cực của việc hoạt động nhóm.
3.2.5/ Đối với việc dạy học mơn Tốn tổ chức triển khai phương pháp Thảo luận theo nhóm như
thế nào cho có hiệu quả?
Tại trường THCS Thị Trấn việc triển khai hoạt động nhóm trong giờ học mơn Tốn gặp một
số khó khăn trở ngại như đã nêu, để giải quyết vấn đề này xin nêu ra một số giải pháp khắc phục mà
bản thân đã áp dụng (bước đầu cho kết quả tích cực) :
Thứ nhất: Cần tạo lập cho học sinh tác phong, thái độ làm việc trong nhóm nghiêm túc, kỷ luật,
nhiệt tình và có trách nhiệm. Để làm được việc này, trước hết cần tạo điều kiện để các học sinh yếu
tham gia hoạt động. Trong mỗi nhóm, cần phân cơng học sinh khá giỏi kèm cặp giúp đỡ các học sinh
yếu kém, rút ngắn khoảng cách về năng lực học tập, việc giúp đỡ phải thường xun khơng chỉ ở
trường mà còn diễn ra ở nhà, ở các buổi học tổ nhóm. Chúng ta cần biến mỗi nhóm thành nhóm học
tập, tạo điều kiện cho những học sinh yếu có đủ năng lực cơ bản để tham gia hoạt động nhóm. Tiếp
theo, giáo viên cần phân cơng giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng nhóm trước khi thảo luận một đề tài.
Giáo viên cần hướng dẫn cụ thể, tránh tình trạng các em khơng biết việc gì để làm. Đồng thời giáo
viên phải tập huấn cho các phụ trách nhóm. Khả năng tổ chức phân cơng nhiệm vụ xử lý cơng việc để
các em có thể tự tổ chức hoạt động nhóm có hiệu quả. Cuối cùng để tránh tư tưởng ỷ lại trơng chờ
vào các bạn khá giỏi, cần có các biện pháp ràng buộc : đối với mơn tốn, mỗi nhóm có một “phiếu
theo dõi” do phụ trách nhóm nắm giữ. Phụ trách nhóm hội ý với các thành viên trong nhóm (những
học sinh có uy tín) chấm điểm tất cả các bạn trong nhóm: về ý thức thái độ; mức độ tham gia đóng
góp trong thảo luận. Cuối tuần phụ trách nhóm báo cáo kết quả theo dõi cho giáo viên bộ mơn. Nếu
điểm tham gia hoạt động nhóm q yếu, học sinh đó sẽ chịu sự khiển trách và chấp nhận bị trừ điểm
tham gia hoạt động nhóm, trừ điểm thi đua cá nhân. Về biện pháp xử lý các thầy cơ giáo có thể linh
hoạt theo đặc điểm của học sinh trường mình. Với những học sinh tham gia tích cực nhiệt tình cần có
cách động viên khích lệ. Đồng thời liên hệ thường xun với GVCN để thơng báo các trường hợp
thiếu ý thức trách nhiệm trong hoạt động nhóm. Sau đây là mẫu phiếu theo dõi hoạt động nhóm:
PHIẾU ĐIỂM HOẠT ĐỘNG NHĨM (Nhóm. . . . )
TT Tên HS
Điểm chuẩn
bị đồ dùng
học tập (2đ)
Ý thức kỷ
luật (3đ)
Mức độ tham
gia đóng góp
trong thảo luận
(5đ)
Tổng
điểm
(10đ)
1
2
Trang 6
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
3
.
.
.
Phụ trách nhóm:……………………….
Thứ hai: một hiện tượng thường thấy trong hoạt động nhóm là: học sinh ổn định tổ chức chậm, q
trình thảo luận thường kéo dài mất thời gian, ảnh hưởng đến tiết học trên lớp. Để khắc phục điều này
giáo viên cần quy định thời lượng cho một hoạt động cụ thể hợp lý. Tạo cho học sinh tác phong
nhanh nhẹn dần thành thói quen. Nếu trong khoảng thời gian quy định nhóm khơng hồn thành thì sẽ
bị trừ điểm. Việc phân cơng sắp xếp cơng việc chuẩn bị đồ dùng đầy đủ trong nhóm cũng làm cho
hoạt động nhóm có hiệu quả và ít tốn thời gian.
Thứ ba: Về phương tiện đồ dùng cho hoạt động nhóm, đối với bộ mơn Tốn khơng q phức tạp,
dễ chuẩn bị. Về phía giáo viên cần phải có bảng phụ, phiếu học tập, thước, compa, êke. Với học sinh:
bảng, nhóm, bút dạ, thước, compa, êke. Tuỳ theo đặc điểm bài học giáo viên có thể u cầu chuẩn bị
thêm làm thêm một số đồ dùng khác. Tóm lại việc chuẩn bị đồ dùng dạy học cho bộ mơn tốn khơng
q khó khăn phức tạp. Việc chuẩn bị đồ dùng tốt sẽ làm cho hoạt động nhóm có hiệu quả hơn, tiết
kiệm thời gian giáo viên sẽ chủ động hơn trong khâu tổ chức.
Thứ tư: Tổ chức các nhóm hướng dẫn thực hiện.
+ Hướng dẫn ban đầu: đặt vấn đề đề xuất cách giải quyết, thống nhất vấn đề cần giải quyết.
+ Hướng dẫn thường xun trong khi học sinh hoạt động nhóm giáo viên kiểm tra việc tổ chức
hoạt dộng của các nhóm nhắc nhở các em đi vào vấn đề chính, điều chỉnh sai sót.
+ Hướng dẫn kết thúc: Thảo luận giữa các nhóm để so sánh đối chiếu kết quả, ý thức thái độ
mức độ hồn thành bài tập của các cá nhân nhóm. Các nhóm nêu những đề xuất đưa ra kinh nghiệm
để có thể học tập lẫn nhau.
3.2.6/ Những ví dụ cụ thể:
Ví dụ 1: Dạy bài 5; 6 : LUỸ THỪA CỦA MỘT SỐ HỮU TỈ( 2 tiết)
Có 5 nội dung:
1. Luỹ thừa với số mũ tự nhiên.
2. Tích và thương của hai luỹ thừa cùng cơ số.
3. Luỹ thừa của luỹ thừa.
4. Luỹ thừa của một tích.
5. Luỹ thừa của một thương.
Trong 2 tiết này ta có thể tổ chức hoạt động nhóm 4 lần:
Lần 1: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?2
/ SGK_tr18: tính:
( ) ( ) ( ) ( )
2 3 5 3
) -3 . -3 ; b) -0,25 : ,25a
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại làm
nháp để cùng đưa ra ý kiến chung.
+ u cầu học sinh áp dụng cơng thức tính tích và thương của hai luỹ thừa cùng cơ số để làm.
Hoạt động này diễn ra trong vòng 2 phút và cho HS các nhóm nhận xét góp ý cách trình bày của
Trang 7
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
từng nhóm. Giáo viên nhận xét và đánh giá cách trình bày của các nhóm xem chính xác và gọn
gàng chưa
+ Mức độ nhận thức: Từ hoạt động đó các em biết được tính tích và thương của hai luỹ thừa
cùng cơ số hữu tỉ cũng giống như tính tích và thương của hai luỹ thừa cùng cơ số tự nhiên.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 2: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?3
/ SGK_tr18: tính và so sánh:(Thảo luận nhóm để
lĩnh hội tri thức mới)
a)
( )
3
2
2
và
6
2
b)
5
2
1
2
−
÷
và
10
1
2
−
÷
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại làm
nháp( mỗi học sinh làm một ý nhỏ, nếu bài ít ý thì hai học sinh cùng làm một ý và ghép lại) để
cùng đưa ra ý kiến chung.
+ u cầu học sinh tính cụ thể từng luỹ thừa và so sánh kết quả của hai luỹ thừa với nhau ( hoạt
động này diễn ra trong 5 phút sau đó cho so sánh kết quả của mỗi nhóm và lấy kết quả của nhóm
trình bày đúng và đẹp nhất) để giáo viên hình thành cơng thức tính luỹ thừa của luỹ thừa:
( )
.
n
m m n
x x=
+ Mức độ nhận thức : muốn tính luỹ thừa của luỹ thừa ta giữ ngun cơ số và nhân hai số mũ với
nhau.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 3: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?1
/ SGK_tr21(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri thức
mới): tính và so sánh:
a)
( )
2
2.5
và
2 2
2 .5
b)
3
1 3
.
2 4
÷
và
3 3
1 3
.
2 4
÷ ÷
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại làm
nháp ( mỗi học sinh làm một ý nhỏ, nếu bài ít ý thì hai học sinh cùng làm một ý và ghép lại) để
cùng đưa ra ý kiến chung.
+ u cầu học sinh tính cụ thể từng luỹ thừa và so sánh kết quả của hai luỹ thừa với nhau ( hoạt
động này diễn ra trong 5 phút nhóm 1,2,3 làm câu a; nhóm 3,4,5 làm câu b sau đó cho so sánh kết
quả của mỗi nhóm và lấy kết quả của nhóm trình bày đúng và đẹp nhất) để giáo viên hình thành
cơng thức tính luỹ thừa của một tích:
( )
. .
n
n n
x y x y=
+ Mức độ nhận thức: biết được luỹ thừa của một tích bằng tích các luỹ thừa.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 4: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?2
/ SGK_tr21(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri thức
mới): tính và so sánh:
a)
3
2
3
−
÷
và
( )
3
3
2
3
−
b)
5
5
10
2
và
5
10
2
÷
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại làm
nháp ( mỗi học sinh làm một ý nhỏ, nếu bài ít ý thì hai học sinh cùng làm một ý và ghép lại) để
cùng đưa ra ý kiến chung.
Trang 8
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
+ u cầu học sinh tính cụ thể từng luỹ thừa và so sánh kết quả của hai luỹ thừa với nhau ( hoạt
động này diễn ra trong 5 phút nhóm 1,2,3 làm câu b; nhóm 3,4,5 làm câu a sau đó cho so sánh kết
quả của mỗi nhóm và lấy kết quả của nhóm trình bày đúng và đẹp nhất) để giáo viên hình thành
cơng thức tính luỹ thừa của một tích:
( )
, y 0
n
n
n
x x
y y
= ≠
÷
+ Mức độ nhận thức: biết được luỹ thừa của một thương bằng thương các luỹ thừa.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Ví dụ 2: Dạy bài 3: TRƯỜNG HỢP BẰNG NHAU THỨ NHẤT CỦA TAM GIÁC CẠNH –
CẠNH – CẠNH(C-C-C)
Có hai nội dung:
1. Vẽ tam giác biết ba cạnh.
2. Trường hợp bằng nhau cạnh – cạnh – cạnh
Trong tiết này ta tổ chức hoạt động nhóm ba lần:
Lần 1: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?1
/SGK_tr113(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri thức
mới): Vẽ thêm tam giác
A'B'C'
có
A'B'=2cm ; B'C'=4cm ; A'C'=3cm
. Hãy đo rồi so sánh các góc
tương ứng của tam giác ABC ở mục 1và tam giác
A'B'C'
. Có nhận xét gì về hai tam giác trên?
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ ( giấy A4), những học sinh còn
lại làm nháp để cùng đưa ra ý kiến chung.
+ u cầu vẽ chính xác và đo các góc
µ
µ µ
A; B ; C
của tam giác ABC và các góc
µ
µ µ
A' ; B' ; C'
của tam
giác
A'B'C'
rồi so sánh các góc tương ứng với nhau xem thế nào? Sau đó rút ra nhận xét gì về
ABCV
và
A'B'C'V
* Kết luận:
µ
µ
µ
µ
µ
µ
A A' ; B B' ;C C' = = =
nên
ABCV
=
A'B'C'V
( theo định nghĩa) suy ra trường hợp
bằng nhau thứ nhất của tam giác (cạnh – cạnh – cạnh).
+ Mức độ nhận thức: ngồi trường hợp bằng nhau của hai tam giác theo định nghĩa hai tam giác
bằng nhau ta còn có trường hợp bằng nhau cạnh – cạnh – cạnh. Để chứng minh hai tam giác bằng
nhau ta chỉ cần chứng minh ba cạnh của tam giác này bằng ba cạnh của tam giác kia thì hai tam
giác đó bằng nhau.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 2: giáo viên cho các nhóm cùng làm
?2
/SGK_tr113( Thảo luận nhóm luyện tập giải tốn
hoạt động nhóm để củng cố kiến thức, rút kinh nghiệm) : tìm số đo của góc B trên hình vẽ:
120
°
D
B
C
A
+ Phân cơng trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ , các học sinh còn lại cùng nhìn
hình và nghiên cứu đưa ra lời giải chung.
+ u cầu: tính số đo góc B, nhưng muốn tính được góc B thì phải chứng minh tam giác ACD
bằng tam giác BCD, từ đó suy ra
µ
µ
0
B A 120= =
( hai góc tương ứng).
+ Mức độ nhận thức: từ việc tìm số đo của một góc ta quy về chứng minh hai tam, giác bằng
nhau rồi suy ra hai góc tương ứng trong hai tam giác bằng nhau đó bằng nhau.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Trang 9
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
Lần 3: giáo viên cho học sinh hoạt động nhóm bài 17/SGK_tr114 ( chia 6 nhóm: nhóm 1,2 làm
hình 68; nhóm 3,4 làm hình 69; nhóm5,6 làm hình 70)
hình 68
D
C
B
A
hình 69
Q
P
N
M
hinh 70
I
K
H
E
+ Phân cơng trong nhóm: mỗi thành viên trong nhóm cùng suy nghĩ u cầu của đội mình.
+ u cầu học sinh hoạt động nhóm bài 17/SGK_tr114 tại chỗ sau đó đại diện nhóm lên bảng chỉ
vào hình vẽ và nêu cách làm của nhóm mình cho cả lớp nghe, các nhóm góp ý và sửa sai lẫn
nhau.
+ Mức độ nhận thức: nhìn vào các cặp cạnh bằng nhau cho trước trên hình vẽ học sinh có thể
nhận biết được các đỉnh tương ứng để ký hiệu hai tam giác bằng nhau.
…
4/.Kết quả nghiên cứu vấn đề:
TSHS
Giỏi Khá Trung bình Yếu kém
SL % SL % SL % SL % SL %
Đầu năm 43
4
9,3
10
23,3
15
34,8
10
23,3
4
9,3
Giữa HKI 43
5
11,6
12
27,9
17
39,5
7
16,3
2
4,7
HKI 41
7
17,1
10
24,4
19
46,3
4
9,8
1
2,4
C/ KẾT LUẬN
1/.Bài học kinh nghiệm:
Ưu điểm :
+ Dạy học theo nhóm nâng cao tính tương tác giữa các thành viên trong nhóm: Đây là yếu tố cơ bản
của hoạt động nhóm, thường ở dạng tương tác mặt đối mặt. Nó có những tác động tích cực đối với
học sinh như:
- Tăng cường động cơ học tập, làm nảy sinh những hứng thú mới;
- Kích thích sự giao tiếp, chia sẻ tư tưởng, nguồn lực và cách giải quyết vấn đề;
- Tăng cường các kĩ năng biểu đạt, phản hồi bằng các hình thức biểu đạt như lời nói, ánh mắt cử
chỉ…
- Khích lệ mọi thành viên tham gia học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, phát triển mối quan hệ gắn bó,
quan tâm đến nhau;
Điểm đặc trưng này của dạy học theo nhóm đòi hỏi bạn phải thiết kế nhiệm vụ cho nhóm, nhằm tạo
ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên trong nhóm.
+ Sự phụ thuộc giữa các thành viên trong nhóm: Các thành viên của nhóm cần nhận thức rằng các em
cùng trong một nhóm và các em có sự phụ thuộc lẫn nhau. Cả nhóm phải cùng hồn thành một nhiệm
vụ chung, chính vì vậy, mỗi thành viên cần phải cố gắng hết sức mình, khơng phải chỉ vì thành tích cá
nhân, mà còn vì thành cơng của cả nhóm - cái được tạo nên từ sự cố gắng của từng người và trở thành
Trang 10
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
niềm vui chung của tất cả. Các em gắn kết với nhau theo phương thức mỗi người cũng như tồn
nhóm khơng thể thành cơng nếu mỗi thành viên khơng cố gắng hồn thành trách nhiệm của mình.
Làm thế nào để các thành viên trong nhóm phải phụ thuộc tích cực vào nhau là vấn đề mà chúng ta
cần phải chuẩn bị trước khi thiết kế nhiệm vụ giao cho nhóm.
+ Tính trách nhiệm cá nhân cao: Điều này đòi hỏi mỗi thành viên trong nhóm phải được phân cơng
thực hiện một vai trò nhất định, một cơng việc và trách nhiệm cụ thể. Các thành viên cần hiểu rằng
các em khơng thể trốn tránh trách nhiệm hay dựa vào cơng việc của những em khác.
Trách nhiệm cá nhân là then chốt đảm bảo cho cho tất cả các thành viên trong nhóm thực sự mạnh lên
trong học tập theo nhóm. Nói cách khác, tổ chức dạy học theo nhóm khơng phải là để thay thế học tập
cá nhân mà là để giúp cá nhân thực hiện nhiệm vụ học tập của mình qua tương tác với các bạn cùng
học. Do đó, phân cơng nhiệm vụ như thế nào, thực hiện ra sao, kiếm tra đánh giá dưới hình thức nào
để từng thành viên trong nhóm thấy rõ trách nhiệm cá nhân của mình là những vấn đề đặt ra cho
chúng ta khi tiến hành dạy học theo nhóm.
+ Sử dụng hợp lí những kĩ năng giao tiếp và kĩ năng xã hội : Đó là các kĩ năng giao tiếp như: biết
chờ đợi đến lượt; tóm tắt và xử lí thơng tin; biết xây dựng niềm tin như bày tỏ sự ủng hộ qua ánh mắt
nụ cười, u cầu giải thích, giúp đỡ và sẵn sàng giúp đỡ; khả năng giải quyết bất đồng như kiềm chế
bực tức, khơng làm xúc phạm người khác khi bất đồng ý kiến… Đây là những kĩ năng khơng thể
thiếu được và giúp người học thành cơng khi làm việc theo nhóm. Nếu khơng sẽ dễ xảy ra tình trạng
người học chỉ đơn giản là ngồi cạnh nhau, làm việc cá nhân chứ khơng cùng nhau học và làm việc
hợp tác. Do đó, để nhóm thực sự là mơi trường làm việc hợp tác giữa người học với nhau đòi hỏi phải
có sự chuẩn bị cẩn thận và trải qua một q trình rèn luyện.
Nhược điểm:
+ Phương pháp này cũng bị hạn chế khơng gian chật hẹp của lớp học, thời gian hạn định của tiết học,
cơ sở vật chất thiếu hoặc khơng thuận tiện, nên giáo viên phải biết tổ chức một cách hợp lí mới có
hiệu quả và khơng nên lạm dụng các hoạt động nhóm, tránh xu hướng hình thức. đặc biệt nếu sử dụng
khơng đúng việc học nhóm có thể dẫn đến tính ỉ lại, tính ích kỷ vì quyền lợi của nhóm vì ghanh đua
với nhau hoặc ghen tị có thể dẫn đến hiềm khích.
2/.Hướng phổ biến áp dụng đề tài:
Tuy có những hạn chế nhưng nhìn chung giải pháp “Biện pháp phát huy tính tích cực thảo luận
theo nhóm nhằm nâng cao kết quả học tập ở tiết học tốn lớp 7” trang bị cho học sinh kiến thức cơ
bản để giải các bài tập tốn một cách có hiệu quả. Vì vậy, để thực hiện có hiệu quả, tơi xin đưa ra
một số đề xuất:
+Giáo viên cần tổ chức hoạt động nhóm một cách hợp lí.
+Trong q trình giảng dạy chú ý rèn kĩ năng phân tích đề bài cho từng nhóm xem u cầu
của nhóm cho điều gì và u cầu làm gì. Cách trình bày của từng nhóm logic, hợp lí chưa.
+Sau mỗi hoạt động nhóm, giáo viên nên hệ thống lại để học sinh khắc sâu và ghi nhớ kiến
thức trọng tâm.
+Giáo viên phải ln tự học hỏi, tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực chun mơn, năng lực tổ
chức các hoạt động học tập cho học sinh.
Cùng với xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, hình thức dạy học theo nhóm đang được
nhiều giáo viên áp dụng. Những lý thuyết cơ bản trên đây sẽ phần nào nhấn mạnh vai trò quan trọng
của dạy học theo nhóm. Vai trò của người dạy là điều khiển hoạt động của người học, còn người học
Trang 11
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
là trung tâm của hoạt động đó. Kết quả của hoạt động này là những u cầu cụ thể và nhiệm vụ của
bài học.
Sau khi thực hiện đề tài “Biện pháp phát huy tính tích cực thảo luận theo nhóm nhằm nâng cao
kết quả học tập ở tiết học tốn lớp 7” . Tơi nhận thấy học sinh có hứng thú học tập hơn, kết quả học
tốt hơn. Hi vọng sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp mọi người tìm được những thơng tin có ích khi
áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm. Với năng lực còn hạn chế trong việc nghiên cứu và đầu tư,
tơi chỉ ghi lại những kinh nghiệm của bản thân, những vấn đề tiếp thu được khi tham khảo sách và
các tài liệu có liên quan nên việc trình bày sáng kiến kinh nghiệm của tơi khơng tránh khỏi những sai
sót nhất định. Rất mong sự góp ý chân thành của Hội đồng khoa học các cấp.
Thị Trấn, ngày 30 tháng 3 năm 2011
Người thực hiện
PHẠM THỊ ÁNH
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
Bảng tóm tắt sáng kiến kinh nghiệm 1
A/.M Ở ĐẦU 3
1/Lí do chọn đề tài 3
2/.Đối tượng nghiên cứu 3
3/.Phạm vi nghiên cứu 3
Trang 12
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
4/.Phương pháp nghiên cứu 3
B/ NỘI DUNG 3
1/.Cơ sở lí luận 3
2/.Cơ sở thực tiễn 4
3/.Nội dung vấn đề 5
3.1 Đặt vấn đề: 5
3.2 Các giải pháp thực hiện: 5
3.2.1/ Các hình thức thảo luận theo nhóm: 5
3.2.2/ Lập kế hoạch thảo luận theo nhóm: 5
3.2.3/ Chia nhóm : 5
3.2.4/ Trình tự chung để tổ chức một hoạt động nhóm (trong một tiết học) có thể tóm tắt
như sau: 6
3.2.4.1/ Làm việc chung cả lớp: 6
3.2.4.2/ Làm việc theo nhóm: 6
3.2.4.3/ Thảo luận tổng kết trước tồn lớp: 6
3.2.5/ Đối với việc dạy học mơn Tốn tổ chức triển khai phương pháp Thảo luận theo
nhóm như thế nào cho có hiệu quả? 6
3.2.6/ Những ví dụ cụ thể: 7
4/.Kết quả nghiên cứu 10
C/.KẾT LUẬN 10
1/ Bài học kinh nghiệm: 10
2/ Hướng phổ biến, áp dụng đề tài: 11
D/ MỤC LỤC 13
E/.PHIẾU ĐIỂM 14
F/.Ý KIẾN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC 15
PHIẾU ĐIỂM
Tiêu chuẩn Nhận xét Điểm
Tiêu chuẩn 1 (tối đa 25
điểm):
Trang 13
Trường THCS Thị Trấn Phạm Thị Ánh
Tiêu chuẩn 1 (tối đa 50
điểm):
Tiêu chuẩn 3 (tối đa 25
điểm):
Tổng cộng: điểm
Xếp loại
Thị Trấn, ngày… tháng……năm 2011
Họ tên giám khảo 1: Chữ ký:
Họ tên giám khảo 2: Chữ ký:
Họ tên giám khảo 3: Chữ ký:
Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
I/.CẤP TRƯỜNG:
1/.Nhận xét:
Trang 14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét