Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
7
4. Cạc loải thang âo âỉåüc dng trong thäúng kã
Theo ngun l âo lỉåìng thç cọ 4 loải thang âo: Âënh danh, thỉï báûc, khong v t
lãû. Củ thãø nhỉ sau:
a/ Thang âo âënh danh(âàût tãn) l thang âo âỉåüc dng âãø âạnh säú cạc biãøu hiãûn
cng loải ca tiãu thỉïc.
Vê dủ: Giåïi tênh “ nam” âỉåüc âạnh säú 1 v giåïi tênh “ nỉỵ “ âỉåüc âạnh säú 2 hồûc 0.
Giỉỵa cạc con säú ny khäng cọ nghéa so sạnh hån kẹm, cho nãn cạc phẹp tênh ạp
dủng våïi chụng âãưu vä nghéa.
Thang âo ny âỉåüc dng âãø âãúm táưn säú biãøu hiãûn ca tiãu thỉïc.
b/ Thang âo thỉï báûc:
Cng l dảng thang âo âënh danh nhỉng giỉỵa cạc con säú cọ quan hãû so sạnh hån
kẹm. Sỉû chãnh lãû
ch giỉỵa cạc thỉï báûc khäng nháút thiãút phi bàòng nhau.
Vê dủ: Hn chỉång cọ ba hảng: mäüt, hai, ba. Hảng mäüt lải cao hån hảng hai v
hảng ba. Ngỉåüc lải trong khi xem xẹt trçnh âäü vàn họa thç trçnh âäü cáúp ba cao hån trçnh âäü
cáúp hai v trçnh âäü cáúp mäüt, trong âọ cáúp ba khäng cọ nghéa l gáúp ba láưn cáúp mäüt .
Thang âo ny âỉåüc dng âãø tênh toạn âàûc trỉng chung ca täøng thãø mäüt cạch tỉång
âäúi trong mäüt säú trỉåìng håüp, chàóng hản: tênh báûc thåü bçnh qn ca mäüt Xê nghiãûp sn
xút.
c/ Thang âo khong:
L thang âo thỉï báûc cọ khong cạch âãưu nhau. Nọ cho phẹp âạnh giạ sỉû khạc biãût
giỉỵa cạc biãøu hiãûn.
Viãûc cäüng trỉì cạc con säú
ny cọ nghéa, cọ thãø dng cạc con säú ny âãø phán têch v
so sạnh cạc tiãu thỉïc.
d/ Thang âo t lãû:
L thang âo khong våïi mäüt âiãøm khäng (0) tuût âäúi, gi l âiãøm gäúc âãø cọ thãø so
sạnh âỉåüc t lãû giỉỵa cạc trë säú âo.
Våïi thang âo ny ta cọ thãø sỉí dủng cạc thỉåïc âo váût l thäng thỉåìng nhỉ kilägam,
táún, tả , mẹt, mẹt vng, mẹt khäúi, lêt, v cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc táút c cạc phẹp tênh våïi
cạc trë säú âo.
* Nháûn xẹt:
Theo tưn tỉû, thang âo sau cọ cháút lỉåüng âo lỉåìng cao hån thang âo trỉåïc, âäúng
thåìi viãûc xáy dỉûng thang âo sau cng phỉïc tảp hån thang âo trỉåïc.
Viãûc xáy dỉûng nhỉ thãú n
o s âỉåüc trçnh by củ thãø trong pháưn thäúng kã doanh
nghiãûp xáy dỉûng cå bn.
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
8
III. Quạ trçnh nghiãn cỉïu thäúng kã : Ta cọ så âäư quạ trçnh nghiãn cỉïu thäúng kã nhỉ sau
Trong så âäư trãn cạc mi tãn v säú bãn cảnh chè hỉåïng âi v trçnh tỉû thỉûc hiãûn.
Âiãøm cáưn lỉu trong så däư cho dỉåïi âáy l tênh mãưm do, thãø hiãûn nhỉ sau:
Khi thỉûc hiãûn trong âoản tỉì 3 -> 4 hồûc tỉì 2 -> 6 cọ thãø làûp lải nãúu chỉa âảt u
cáưu. Nghiãn cỉïu så âäư ny, trong phảm vi chỉång trçnh ta chè âãư cáûp âãún tỉì giai âoản 3
âãún giai âoản 7
Näüi dung củ thãø :
1. Âiãưu tra thäúng kã: L viãûc ghi chẹp säú liãûu ban âáưu phạt sinh ca hiãûn tỉåüng kinh tãú x
häüi theo mäüt kãú hoảch täø chỉïc thäúng nháút v khoa hc.
a/ u cáưu âäúi våïi âiãưu tra thäúng kã:
- Chênh xạc: phn ạnh âụng tçnh hçnh thỉûc tãú ca âån vë täøng thãø nghiãn cỉïu.
- Këp thåìi: Cung cáúp ti liãûu âụng lục cáưn thiãút âãø phạt huy hãút tạc dủng ca ti liãûu.
- Âáưy â: Ti liãûu âỉåüc thu tháûp theo âụng näüi dung v säú âån vë täøng thãø.
Xạc âënh mủc tiãu, näüi dung nghiãn cỉïu
v phán têch âäúi tỉåüng nghiãn cỉïu.
Xáy dỉûng hãû thäúng khại niãûm, chè tiãu v
â
ënh hỉåïng cäng tạc âiãưu tra thäúng kã.
Âiãưu tra thäúng kã
Xỉí l säú liãûu ban âáưu: Trçnh by säú liãûu v
Phán têch thäún
g kã så bäü
Lỉûa chn cạc phỉång
phạp thäúng kã thêch ỉïng
Chn chỉång trçnh
nhá
ûp v xỉí l säú liãûu
Phán têch, täøng håüp, gii thêch kãút qu
cho
ün mä hçnh måïi
Bạo cạo, truưn âảt kãút qu nghiãn cỉïu
.
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
9
b/ Cạc loải âiãưu tra thäúng kã:
* Càn cỉï vo thåìi gian âàng k ti liãûu ban âáưu:
- Âiãưu tra thỉåìng xun: thu tháûp ti liãûu tỉì khi phạt sinh âãún khi kãút thục mäüt cạch
thỉåìng xun v liãn tủc.
Vê dủ: bng cháúm cäng, säú sn pháøm sn xút trong mäüt k
- Âiãưu tra khäng thỉåìng xun: Thu tháûp vo mäüt säú thåìi âiãøm khäng lãn tủc, råìi
rảc.
Vê dủ: Täøng âiãưu tra dán säú trong mäüt thåìi âiãøm, kiãøm kã ti sn cúi k
Nháûn xẹt:
Âiãưu tra thỉåìng xun täún kẹm thåìi gian v cäng sỉïc nhỉng âäü chênh xạc cao, âiãưu
tra khäng thỉåìng xun sỉí dủng trong viãûc âiãưu tra cạc hiãûn tỉåüng khäng cáưn theo di
thỉåìng xun nhỉng cáưn theo di trãn diãûn räü
ng.
* Càn cỉï vo phảm vi âàng k ti liãûu ban âáưu:
- Âiãưu tra ton bäü: l viãûc âiãưu tra trãn ton bäü cạc âån vë ca täøng thãø
- Âiãưu tra khäng ton bäü: Chè âiãưu tra mäüt säú âån vë ca täøng thãø tỉì âọ suy räüng cho
c täøng thãø, bao gäưm:
+ Âiãưu tra chn máùu: âiãưu tra trãn máùu chn ra tỉì täøng thãø.
+ Âiãưu tra trng âiãøm: âiãưu tra mäüt vi bäü pháûn ch úu ca täøng thãø, kãút
qu nghiãn cỉïu l âàûc âiãøm cå bn ca hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu.
+ Âiãưu ra chun âãư: âiãưu tra âäúi våïi mäüt säú êt , cọ thãø chè âiãưu tra 1 âån vë
ca täøng thãø, nhỉng âi sáu nghiãn cỉïu tỉìng chi tiãút ca âån vë âọ, gi l nghiãn cỉï
u âiãøn
hçnh.
Nháûn xẹt:
. Âiãưu tra ton bäü cho säú liãûu âáưy â, thỉåìng dng trong cäng tạc láûp kãú hoảch,
nhỉng chi phê ráút låïn nãn khäng thãø thỉûc hiãûn thỉåìng xun âỉåüc.
. Âiãưu tra khäng ton bäü tiãút kiãûm chi phê, rụt ngàõn thåìi gian thỉûc hiãûn, thỉåìng ạp
dủng trong cäng tạc âiãưu tra hng ngy.
Trong âọ: âiãưu tra chn máùu gäưm cọ nhiãưu cạch nhỉ chn máùu ngáùu nhiãn, chn
máùu mạy mọc v chn máùu c khäúi, mäùi cạch chn cọ mäüt ỉu âiãøm khạc nhau; cn âiãưu
tra trng âiãøm âỉåüc ạp dủng trong ngnh näng nghiãûp l ch úu
c/ Phỉång phạp thu tháûp ti liãûu thäúng kã:
- Thu tháûp trỉû
c tiãúp: âiãưu tra viãn tỉû mçnh quan sạt, phng váún v ghi chẹp trỉûc tiãúp
- Thu tháûp giạn tiãúp: thu tháûp thäng qua thỉ tỉì, âiãûn thoải hồûc qua cạc kháu trung
gian khạc, chàóng hản phạt phiãúu âiãưu tra âãø cạc âån vë âỉåüc âiãưu ra tỉû âiãưn vo phiãúu âiãưu
tra, sau âọ nháûn viãn âiãưu tra nháûn lải bàòng nhiãưu âỉåìng trung chuøn khạc nhau.
d/ Cạc hçnh thỉïc täø chỉïc âiãưu tra thäúng kã:
* Âiãưu tra thäúng kã âënh k: l hçnh thỉïc âiãưu tra thäúng kã thỉåìng xun, âënh k
theo quy âënh ca Củc thäúng kã . Thäng tin âỉåüc thu tháûp tỉì cạc bạo cạo theo máùu quy
âënh v âỉåüc thỉûc hiãûn âënh k thạng, qu, 6 thạng, 9 thạng, nàm.
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
10
* Âiãưu tra chun män: l hçnh thỉïc âiãưu tra khäng âënh k, khäng thỉåìng xun,
thỉåìng âiãưu tra theo kãú hoảch, theo mäüt phỉång phạp riãng cho tỉìng cüc âiãưu tra.
2. Täøng håüp thäúng kã
Täøng håüp thäúng kã l tiãún hnh táûp trung chènh l v hãû thäúng họa mäüt cạch khoa
hc cạc ti liãûu â thu tháûp âỉåüc trong âiãưu tra thäúng kã, bao gäưm sàõp xãúp säú liãûu thäúng kã,
phán täø thäúng kã.Trong âọ:
* Sàõp xãúp ti liãûu thäúng kã l nhiãûm vủ cå bn, nhàòm lm cho ạc âàûc trỉng riãng
ca cạc âån vë täøng thãø bỉåïc âáưu chuøn dáưn sang âàûc âiãøm chung ca täøng thãø, tỉì âọ lm
càn cỉï âãø phán têch v dỉû âoạn thäúng kã.
* Phán täø thäúng kã l dỉû
a vo mäüt säú tiãu thỉïc no âọ âãø tiãún hnh phán chia cạc
hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu thnh tỉìng täø, nhàòm mủc âêch phán chia mäüt täøng thãø phỉïc tảp
thnh tỉìng bäü pháûn cáúu thnh nãn täøng thãø m phn ạnh âụng bn cháút ca täøng thãø.
3. Phán têch v dỉû âoạn thäúng kã
Khi phán têch v dỉû âoạn thäúng kã cáưn chụ cạc váún âãư ch úu sau:
* Xạc âënh củ thãø mủc âêch
* Lỉûa chn ti liãûu v âạnh giạ ti liãûu: viãûc lỉûa chn ti liãûu phi càn cỉï vo âäü
chênh xạc, tênh këp thåìi, âáưy â, håüp l v ph håüp våïi phỉång phạp tênh toạ
n.
* Xạc âënh phỉång phạp v chè tiãu phán têch, dỉû âoạn thäúng kã: khi lỉûa chn
phỉång phạp cáưn xút phạt tỉì mủc âêch, tỉì tênh cháút biãún âäüng cạc mäúi liãn hãû ca hiãûn
tỉåüng nghiãn cỉïu.Khẹo lẹo lỉûa chn kãút håüp nhiãưu phỉång phạp âãø phán têch v dỉû âoạn
sáu sàõc, ton diãûn.
* So sạnh, âäúi chiãúu cạc chè tiãu: nãúu cạc chè tiãu khäng so sạnh âỉåüc cáưn phi
chènh l.
* Dỉû âoạn mỉïc âäü tỉång lai ca hiãûn tỉåüng: âáy chênh l càn cỉï khoa hc âãø xáy
dỉûng kãú hoảch, xáy dỉûng chiãún lỉåüc phạt triãøn âáút nỉåïc, phạt triãøn doanh nghiãûp ty theo
tênh cháút ca hiãûn tỉåüng m ngỉåìi ta dỉû âoạn 5 nàm, 10 nàm hồûc láu hån.
4. Trçnh by kãút qu nghiãn cỉïu :
Ca
ïc kãút qa nghiãn cỉïu âỉåüc trçnh by dỉåïi dảng nhỉ sau:
- Xạc âënh mủc tiãu v nghéa ca viãûc lỉûa chn mủc tiãu
- Kãút qu âiãưu tra, xỉí l så bäü
- Bng säú, mä hçnh họa kãút qu phán têch
- Kãút lûn vãư bn cháút hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu
- Kiãún nghë vãư chênh sạch, âỉåìng läúi v biãûn phạp.
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
11
CHỈÅNG 2: CẠC PHỈÅNG PHẠP THÄÚNG KÃ
BIÃØU THË MỈÏC ÂÄÜ CA HIÃÛN TỈÅÜNG NGHIÃN CỈÏU
I. Säú tuût âäúi trong thäúng kã
1. Khại niãûm, âàûc âiãøm ca säú tuût âäúi trong thäúng kã
a/ Khại niãûm: Säú tuût âäúi trong thäúng kã l âải lỉåüng biãøu thë quy mä ca hiãûn
tỉåüng kinh tãú x häüi trong âiãưu kiãûn thåìi gian, âëa âiãøm củ thãø.
b/ Âàûc âiãøm:
- Hçnh thnh tỉì viãûc thu tháûp trỉûc tiãúp sau khi âiãưu tra thäúng kã
- Säú tuût âäúi biãøu thë cho tỉìng âån vë täøng thãø hồûc c täøng thãø.
- Mäùi säú tuût âäúi gàõn liãưn våïi mäüt tiãu thỉïc no âọ trong âiãưu kiãûn thåìi gian, âëa
âiãø
m củ thãø.
- Mäùi säú tuût âäúi gàõn liãưn våïi mäüt trong ba dảng thỉåïc âo:
. Thỉåïc âo hiãûn váût: kg, m, m
2
, m
3
,
cại
chiãúc )
. Thỉåïc âo lao âäüng: ngy cäng, giåì cäng, lỉång thạng, lỉång/sn pháøm
. Thỉåïc âo tiãưn tãû : âäưng tiãưn chung âỉåüc chn lmf âån vë âo giạ trë. ÅÍ Viãût
Nam láúy âäưng tiãưn do Ngán hng Nh nỉåïc Viãût nam ban hnh k hiãûu l VND
hồûc âäưng
Vê dủ: Giạ trë täøng sn lỉåüng Cäng ty dãût may Hong Gia trong qu I/2008:
1.272.000.000 VND. Âáy l mäüt säú tuût âäúi, trong âọ gàõn liãưn våïi cạc tiãu thỉïc sau:
- Thåìi gian: qu I/2008
- Âëa âiãøm: Cäng ty Dãût may Hong Gia
- Thỉåïc âo : VND
- nghéa: phn ạnh quy mä sn lỉåüng sn pháøm sn xút trong qu I/2008 ca
Cäng ty ny.
2. Cạc loải säú tuût âäúi
Ty theo tênh cháút ca hiãû
n tỉåüng v u cáưu nghiãn cỉïu m cọ thãø ạp dủng mäüt
trong hai loải säú tuût âäúi:
- Säú tuût âäúi thåìi k: phn ạnh quy mä ca hiãûn tỉåüng trong mäüt khong thåìi gian
nháút âënh. Säú liãûu ny hçnh thnh têch ly trong sút thåìi gian nghiãn cỉïu, cạc säú thåìi k
ca cng mäüt chè tiãu cọ thãø âỉåüc cäüng däưn lải våïi nhau âãø cho ra trë säú ca k di hån.
- Säú tuût âäúi thåìi âiãøm: l säú phn ạnh quy mä ca hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu tải mäüt
thåìi âiãøm nháút âënh.
Säú tuût âäúi thåìi âiãøm khäng thãø cäüng lải våïi nhau hồûc cäüng lải cng khäng cọ
nghéa gç cho hiãûn tỉåü
ng nghiãn cỉïu. Âãø säú ny cọ nghéa thç phi chn lỉûa thåìi âiãøm âiãưu
tra håüp l nháút, chênh xạc nháút.
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
12
II. Säú tỉång âäúi trong thäúng kã
1. Khại niãûm v âàûc âiãøm ca säú tỉång âäúi trong thäúng kã
a/ Khại niãûm:
Säú tỉång âäúi trong thäúng kã l âải lỉåüng biãøu hiãûn quan hãû so sạnh giỉỵa hai mỉïc âäü
ca hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu.
Vê dủ:
Täøng låüi nhûn trong k
T sút Låüi nhûn-Doanh thu =
Täøng doanh thu trong k
b/ Âàûc âiãøm ca säú tỉång âäúi:
- Thỉåìng hçnh thnh trãn cå såí cạc säú tuût âäúi
- Khäng biãøu hiãûn quy mä, chè biãøu hiãûn t lãû so sạnh giỉỵa hai mỉïc âäü. Hai mỉïc âäü
ny cọ thãø l cng loải nhỉng khạc nhau vãư thåìi gian, khäng gian m cng cọ thãø l l hai
mỉï
c âäü hon ton khạc nhau nhỉng cọ liãn hãû chàût ch våïi nhau.
- Mäùi säú tỉång âäúi gàõn liãưn våïi hai mỉïc âäü hồûc hai tiãu thỉïc
- Khäng gàõn liãưn våïi cạc âån vë thỉåïc âo nhỉ säú tuût âäúi
- Mäùi säú tỉång âäúi âãưu cọ gäúc so sạnh
2. Cạc loải säú tỉång âäúi
a/ Säú tỉång âäúi kãú hoảch:
Säú tỉång âäúi kãú hoảch bao gäưm 2 loải: säú tỉång âäúi nhiãûm vủ kãú hoảch v säú tỉång
âäúi thỉûc hiãûn kãú hoảch.
a1 / Säú tỉång âäúi nhiãûm vủ kãú hoảch
L säú t lãû so sạnh giỉỵa mỉïc âäü cáưn âảt âỉåüc vãư mäüt chè tiãu no âọ trong k kãú
hoảch våï
i mỉïc âäü thỉûc tãú åí k gäúc (k sỉí dủng lm mäúc so sạnh)
a2/ Säú tỉång âäúi thỉûc hiãûn kãú hoảch
Säú ny cn gi l säú tỉång âäúi cháúp hnh kãú hoảch hay säú tỉång âäúi hon thnh kãú
hoảch .
L t lãû so sạnh giỉỵa mỉïc thỉûc tãú âảt âỉåüc trong k nghiãn cỉïu våïi mỉïc kãú hoảch
âàût ra cng k ca mäüt chè tiãu.
Cäng thỉïc:
Säú tỉång âäúi
Thỉûc hiãûn kãú hoảch
( K
TH
%)
=
Mỉïc thỉûc tãú thỉûc hiãûn âỉåüc trong k
nghiãn cỉïu (Y
1
)
Mỉïc âäü kãú hoảch âàût ra trong k
nghiãn cỉïu ( Y
KH
)
x
100%
Säú tỉång âäúi
Nhiãûm vủ kãú hoảch
( K
KH
%)
=
Mỉïc âäü cáưn âảt tåïi trong k kãú hoảch (Y
KH
)
Mỉïc âäü thỉûc tãú â âảt åí k gäúc so sạnh
( Y
0
)
x
100%
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
13
b/ Säú tỉång âäúi âäüng thại
Säú tỉång âäúi âäüng thại biãøu hiãûn sỉû váûn âäüng vãư mỉïc âäü ca hiãûn tỉåüng nghiãn cỉïu
qua mäüt thåìi gian no âọ. Säú ny âỉåüc sỉí dủng räüng ri trong thäúng kã vç nọ xạc âënh xu
hỉåïng biãún âäøi, täúc âäü phạt triãøn ca hiãûn tỉåüng qua thåìi gian.
Nọ l kãút qu so sạnh 2 mỉïc âäü cng loải ca hiãûn tỉåüng åí 2 thåìi k hồûc åí 2 thåìi
âiãøm khạc nhau, cọ thãø âỉåüc biãøu hiãûn båíi säú láưn hồûc säú %
Cäng thỉïc:
c/ Säú tỉång âäúi kãút cáúu
L säú biãøu thë hay xạc âënh t tr
ng ca mäùi bäü pháûn cáúu thnh trong täøng thãø.
Loải säú ny giụp cho ta nghiãn cỉïu xu hỉåïng phạt triãøn ca hiãûn tỉåüng v sỉû nh
hỉåíng cạc âiãưu kiãûn liãn quan thäng qua viãûc nghiãn cỉïu sỉû biãún âäüng kãút cáúu.
Cäng thỉïc:
Vê dủ: Mäüt doanh nghiãûp sn xút Váût liãûu xáy dỉûng, trong k täøng chi phê b ra
cho sn xút cạc sn pháøm váût liãûu xáy dỉûng l : 340 triãûu âäưng, trong âọ:
- Chi phê sn xút gảch xáy l 160 triãûu âäưng
- Chi phê sn xút väi l 40 triãûu âäưng
- Chi phê sn xút gảch hoa l 140 triãûu âäưng
Váûy säú
tỉång âäúi phn ạnh t lãû kãút cáúu chi phê sn xút cạc loải sn pháøm l:
- t
KC
gảch xáy = 160 triãûu / 340 triãûu = 47,06 %
- t
KC
väi = 40 triãûu / 340 triãûu = 11,76 %
- t
KC
gảch hoa = 140 triãûu / 340 triãûu = 41,18 %
d/ Säú tỉång âäúi so sạnh ( cn gi l säú tỉång âäúi khäng gian)
Cọ hai trỉåìng håüp xy ra:
+ L âải lỉåüng biãøu hiãûn mäúi quan hãû so sạnh giỉỵa cạc bäü pháûn våïi nhau trong
cng mäüt täøng thãø.
+ L biãøu hiãûn mäúi liãn hãû so sạnh cạc hiãûn tỉåüng cng loải nhỉng khạc nhau vãư
khäng gian täưn tải.
Säú tỉång âäúi
Âäüng thại
(
t
%)
=
Mỉïc âäü k bạo cạo hồûc k nghiãn cỉïu (Y
1
)
Mỉïc âäü k gäúc hồûc k trỉåïc ( Y
0
)
x
100%
Säú tỉång âäúi
kãút cáúu
(
t
KC
%)
=
Mỉïc âäü biãøu hiãûn ca tỉìng bäü pháûn (Y
BP
)
Mỉïc âäü biãøu hiãûn chung ca täøng thãø ( Y
TT
)
x
100%
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
14
ÅÍ vê dủ trỉåïc, trong mäüt doanh nghiãûp sn xút váût liãûu xáy dỉûng ta cọ thãø lm
phẹp so sạnh giỉỵa chi phê sn xút gảch xáy våïi gảch men nhỉng cng cọ thãø so sạnh chi
phê sn xút giỉỵa gảch xáy våïi väi Song ta cng cọ thãø so sạnh chi phê sn xút gảch xáy
hồûc gảch men hồûc väi ca doanh nghiãûp ny våïi cạc doanh nghiãûp khạc.
Cäng thỉïc täøng quạt:
e/ Säú tỉång âäúi cỉåìng âäü
Säú tỉång âäúi cỉåìng âäü biãøu hiãûn trçnh âäü phäø biãún ca ca hiãûn tỉåüng trong âiãưu
kiãûn lëch sỉí nháút âënh.
Nọ âỉåüc xạc âënh bàòng cạch so sạnh mỉïc âäü ca hai hiãûn tỉåüng khạc nhau nhỉng
cọ mäúi liãn hãû
våïi nhau. Mỉïc âäü cáưn nghiãn cỉïu âỉåüc âàût åí tỉí säú, cn mỉïc âäü ca hiãûn
tỉåüng quan hãû âàût åí máùu säú.
Säú ny âỉåüc sỉí dủng räüng ri biãøu hiãûn trçnh âäü phạt triãøn sn xút, trçnh âäü vàn
họa, trçnh âäü dán trê ca mäüt khu vỉûc, mäüt vng dán cỉ hay ca mäüt nỉåïc
III. Säú bçnh qn trong thäúng kã
1. Khại niãûm, âàûc âiãøm ca säú bçnh qn trong thäúng kã
a/ Khại niãûm
Säú bçnh qn trong thäúng kã biãøu hiãûn mỉïc âäü âải biãøu theo mäüt tiãu thỉïc no âọ
ca hiãûn tỉåüng bao gäưm nhiãưu âån vë cng loải.
Säú bçnh qn cọ vë trê quan trng c trong l lûn v trong thỉûc tãú. Nọ
âỉåüc dng
cho cäng tạc nghiãn cỉïu , cho phẹp nãu lãn âàûc âiãøm ca hiãûn tỉåüng kinh tãú x häüi säú låïn
trong âiãưu kiãûn thåìi gian, âëa âiãøm củ thãø.
Vê dủ: Giạ thnh sn pháøm bçnh qn, nàng sút lao âäüng bçnh qn, giạ c bçnh
qn
b/ Âàûc âiãøm ca säú bçnh qn
+ Cọ tênh cháút täøng håüp v khại quạt cao, chè dng mäüt trë säú cọ thãø nãu lãn mỉïc âäü
chung nháút, phäø biãún nháút, tiãu biãøu nháút ca tiãu thỉïc nghiãn cỉïu. Nọ cọ tạc dủng san
bàòng mi sỉû chãnh lãûch vãư lỉåüng ca cạc âån vë cạ biãût.
+ Cọ thãø so sạnh so sạnh giỉỵa cạc hiãûn tỉåüng khäng cng quy mä.
2. Cạc loải säú bçnh qn
a/ Säú bçnh qn cäüng (Trung bçnh cäüng)
Sä
ú bçnh qn cäüng âỉåüc tênh bàòng cạch täøng cạc lỉåüng biãún ca tiãu thỉïc chia cho
täøng säú cạc âån vë täøng thãø.
Säú tỉång âäúi
Khäng gian
(
t
KG
)
=
Mỉïc âäü tuût âäúi ca bäü pháûn i
trong täøng thãø (Y
i
)
Mỉïc âäü tuût âäúi ca bäü pháûn k
trong täøng thãø (Y
k
)
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
15
Âáy l loải säú âỉåüc sỉí dủng nhiãưu nháút trong thäúng kã. Säú liãûu dng âãø tênh säú bçnh
qn cäüng thỉåìng cọ sàơn trong ngưn ti liãûu thäúng kã kãú toạn, gäưm nhiãưu loải chi tiãút:
a1/ Säú bçnh qn cäüng gin âån (Trung bçnh cäüng gin âån): âỉåüc xạc âënh tỉì ti liãûu
khäng phán täø
Cäng thỉïc:
Vê dủ: Mäüt nhọm gäưm 7 cäng nhán, våïi nàng sút lao âäüng láưn lỉåüt l: 50 sn pháøm
/ngy, 51 sn pháøm/ngy, 53 sn pháøm/ngy, 55 sn pháøm/ngy, 55 sn pháøm/ngy, 63 sn
pháøm/ngy v 67 sn pháøm/ngy.
Xạc âënh nàng sút lao âäüng bçnh qn âån gin ca nhọm cäng nhán trãn.
a2/ Säú bçnh qn cäüng gia quư
n ạp dủng våïi cạc ti liãûu cọ phán täø phán täø
Cäng thỉïc:
b/ Säú bçnh qn âiãưu ha (cn gi l säú bçnh qn ca cạc säú nghëch âo)
Loải säú bçnh qn ny âỉåüc ạp dủng trong cạc trỉåìng håüp:
+ Ngưn thäng tin â qua xỉí l så bäü
+ Khäng â säú liãûu âãø tênh bçnh qn cäüng
* Vê dủ minh hoả: Cọ hai cäng nhán xáy dỉûng cng lm viãûc trong 8 giåì âãø xáy nãn
nhỉỵng mng tỉåìng thä. Ngỉåìi cäng nhán thỉï nháút xáy âỉåüc mäüt m
2
tỉåìng trong 2 phụt,
ngỉåìi cäng nhán thỉï hai xáy mäüt m2 tỉåìng trong 6 phụt, váûy thåìi gian bçnh qn âãø xáy
mäüt m
2
tỉåìng l bao nhiãu ?
Gii:
Ta biãút
Säú bçnh qn cäng
gin âån
(
X
)
=
Täøng lỉåüng biãún trong täøng thãø (∑X
i
)
Säú âån vë trong täøng thãø (
n
)
X
=
50+ 51+ 53+ 55 + 55 + 63
7
= 57 sn pháøm/ngy
Säú bçnh qn cäng
gia quưn ( X )
=
Täøng cạc lỉåüng biãún trong täøng thãø (∑X
i
x f
i
)
Täøng säú âån vë trong täøng thãø (∑ f
i
)
Thåìi gian bçnh qn
âãø xáy 1 m
2
tỉåìng
=
Täøng thåìi gian sỉí dủng ca 2 CN
Täøng säú m
2
tỉåìng xáy âỉåüc
Bi ging thäúng kã xáy dỉûng cå bn - Pháưn 1 Nhỉỵng váún âãư cå bn vãư thäúng kã doanh nghiãûp
16
Váûy:
Thay säú vo ta cọ:
Thåìi gian bçnh qn ( 60 phụt x 8 giåì ) x 2 ngỉåìi
xáy 1m
2
tỉåìng =
( 60 phụt x 8 giåì ) /2 phụt + ( 60 phụt x 8 giåì ) / 6 phụt
= 3 phụt/ 1m
2
tỉåìng xáy
* Bçnh qn âiãưu ho gäưm hai loải:
- Bçnh qn âiãưu ha gia quưn
- Bçnh qn âiãưu ho gin âån
Ty theo âàûc âiãøm vãư quưn säú v sỉû xút hiãûn ca cạc lỉåüng biãún m cọ thãø xút hiãûn
säú bçnh qn âiãưu ha gia quưn hồûc säú bçnh qn âiãưu ha gin âån.
c/ Säú bçnh qn nhán ( säú trung bçnh nhán)
Säú bçnh qn nhán säú bçnh qn ca cạc lỉåüng biãún cọ quan hãû têch säú.
Säú ny dng âãø tênh täúc âäü phạt triãøn vãư mỉïc âäü ca mäüt hiãûn tỉåüng trong khong
thåìi gian no âọ.
Cäng thỉïc:
+ Säú bçnh qn nhán gin âån:
+Säú bçnh qn nhán gia quưn:
Thåìi gian bçnh qn
âãø xáy 1 m
2
tỉåìng
=
Täøng thåìi gian sỉí dủng
Thåìi gian sỉí dủng ca mäùi CN
∑
Thåìi gian âãø xáy 1 m
2
tỉåìng ca mäùi CN
Täøng säú m
2
tỉåìng
xáy âỉåüc
=
Täøng thåìi gian sỉí dủng ca mäùi CN
Thåìi gian âãø xáy 1 m
2
tỉåìng ca mäùi CN
∑
X =
m
X
1
.
X
2
.
( ) . X
m
X =
m
m
Π
X
i
i =1
=>
X =
∑ f
i
X
1
f1
.
X
2
f2
.
( ) . X
m
fm
X =
∑
f
i
m
Π
X
i
fi
i =1
=>
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét