Tiết 26 Ứng dụng của nam châm

Kiểm tra bài cũ
1. Lõi sắt trong nam châm có tác dụng gì?
A.Làm cho nam châm được chắc chắn.
B.Làm tăng từ trường của ống dây
C.Làm nam châm được nhiễm từ vĩnh viễn.
D.Không có tác dụng gì.
2. Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác
dụng lên một vật bằng những cách nào?
-
Tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây.
-
Tăng số vòng của ống dây.
-
Tăng khối lượng của nam châm, hoặc tạo cho lõi sắt
một hình dạng thích hợp
Đúng

Quan sát hoạt động của mạch điện sau
M
Nguồn điện
Mất
điện

Bài 26: ứng dụng cuả nam châm
I. Loa điện:
1. Nguyên tắc hoạt động của loa điện
Loa điện hoạt động dựa vào tác dụng từ của nam châm lên
ống dây có dòng điện chạy qua
-
Đóng công tắc K cho dòng điện
chạy qua ống dây
a. Thí nghiệm: Mắc mạch điện theo sơ đồ H26.1.
Quan sát và cho biết, có hiện tượng gì xảy ra
với ống dây trong các trường hợp sau
- Đóng công tắc K, di chuyển con
chạy của biến trở để tăng, giảm cư
ờng độ dòng điện qua ống dây

b. Kết luận:
-
Khi có dòng điện chạy qua, ống dây chuyển động.
-
Khi cường độ dòng điện thay đổi, ống dây dịch chuyển
dọc theo khe hở giữa hai cực của nam châm
Nguồn
A
N
S
K

2. Cấu tạo của loa điện
- ống dây L có thể dao động dọc
theo khe nhỏ giữa hai từ cực của
nam châm
E(Nam châm)
M(Màng loa)
L( ống dây )
* Trong loa điện khi dòng điện có cường độ thay đổi (theo biên độ và
tần số của âm thanh), được truyền từ micrô qua bộ phận tăng âm đến
ống dây thì ống dây dao động. Vì màng loa được gắn chặt với ống dây
nên khi ống dây dao động, màng loa dao động theo và phát ra âm
thanh đúng như âm thanh mà nó nhận được từ micrô (Tần số dao động
của loa bằng tần số của tín hiệu điện đưa vào). Loa điện biến dao động
điện thành âm thanh.
1
2
3
- Em hãy cho biết quá trình
biến đổi dao động điện thành
âm thanh trong loa điện diễn
ra như thế nào?

M
II. Rơ le điện từ:
1. Cấu tạo và hoạt động của rơ le điện từ
Quan sát mạch điện và trả lời câu hỏi C1 :Tại sao khi
đóng công tắc K để dòng điện chạy trong mạch điện 1 thì
động cơ M ở mạch điện 2 làm việc?
Rơ le điện từ là một thiết bị
tự động đóng ngắt mạch
điện, bảo vệ và điều khiển
sự làm việc của mạch điện
Bộ phận chủ yếu gồm một
nam châm điện và một
thanh sắt non.
Mạch
điện1
Mạch
điện2
* Vì khi đóng công tắc K, có dòng điện trong mạch 1
thì nam châm điện hút thanh sắt và đóng mạch điện 2.
Động cơ làm việc
K

2. Ví dụ về ứng dụng của
rơle điện từ : Chuông báo
động
S
K(đóng)
P
P
Cửa đóng
Mạch điện 1
N
CMạch điện 2
Quan sát và cho biết các bộ
phận chính trên hình vẽ:
K:
P:
N:
S:
C:
Hình bên là sơ đồ minh hoạ
một hệ thống chuông báo
động sử dụng nam châm.
Công tắc
Nguồn
Nam châm
Lõi sắt non
Chuông

Cửa mở
Mạch điện 1
S
N
K(Ngắt)
P
P
Mạch điện 1
Mạch điện 2
C
K(đóng-cửa đóng)
N
P
Nghiên cứu sơ đồ minh hoạ
để trả lời câu C2:
- Khi đóng cửa, chuông
không kêu vì mạch điện
2 hở
-Tại sao chuông lại kêu
khi cửa bị hé mở ?
- Khi cửa bị hé mở, đã làm hở mạch điện 1, nam châm điện mất
hết từ tính, miếng sắt rơi xuống và tự động đóng mạch điện 2,
do đó chuông kêu.
- Khi đóng cửa, chuông có
kêu không. Tại sao?

III. Vận dụng:
Câu 3: ( SGK T 72)
Bác sĩ có thể sử dụng nam châm được. Vì khi đưa nam
châm lại gần vị trí có mạt sắt, nam châm sẽ tự động hút
mạt sắt ra khỏi mắt.
Trong bệnh viện, làm thế nào mà bác sĩ có thể lấy mạt
sắt nhỏ li ti ra khỏi mắt của bệnh nhân khi không thể
dùng panh hoặc kìm? Bác sĩ có thể sử dụng nam
châm được không? vì sao?
Đáp án:

M
Nguồn điện
Mất
điện
Câu 4 (SGK-T72): Hình sau mô tả cấu tạo của một rơ le
dòng là loại rơ le mắc nối tiếp với thiết bị cần bảo vệ. Bình
thường, khi dòng điện qua động cơ điện ở mức cho phép thì
thanh sắt S bị lò xo L kéo sang phải làm đóng các tiếp điểm
1,2. Động cơ làm việc bình thường. Giải thích vì sao khi
dòng điện qua động cơ tăng quá mức cho phép thì mạch
điện tự động ngắt và động cơ ngừng làm việc
S
N
L
M
2
1

M
Nguồn điện
Mất
điện
S
N
L
M
2
1
Đáp án: Khi dòng điện qua động cơ vượt quá mức cho
phép, tác dụng từ của nam châm điện mạnh lên, thắng lực
đàn hồi của lò xo và hút chặt lấy thanh sắt S làm cho
mạch điện tự động ngắt điện. Động cơ ngừng làm việc

Ghi nhớ
- Nam châm điện có nhiều ứng dụng quan trọng:
Là bộ phận chủ yếu của các cần cẩu điện để cẩu các vật
bằng sắt, thép. Nó cũng là bộ phận chủ yếu trong loa điện,
máy điện báo, rơ le điện từ, các thiết bị ghi âm bằng từ, các
động cơ điện, máy phát điện có công suất lớn
-
Nam châm vĩnh cửu dùng trong chế tạo các máy phát
điện, máy điện thoại,các la bàn
hướng dẫn học ở nhà
- Mô tả lại cấu tạo và hoạt động của loa điện, rơ le điện từ.
- Làm các bài tập 26.1 đến 26.4 SBT

M
Mạch
điện1
Mạch
điện2
Bài tập 1:Quan sát rơ le điện
từ bên. Và chọn câu trả lời
đúng trong các câu sau
T: tiếp điểm
Q: Nguồn điện
P: nguồn điện
K: Công tắc
Đúng
A. Nam châm điện dùng để
đóng ngắt dòng điện chạy
qua động cơ M
B. Nam châm điện dùng để
tạo ra từ trường mạnh.
C. Nam châm điện dùng để
gây nhiễm từ cho thanh
sắt.
D. Nam châm điện dùng để
đóng ngắt dòng điện chạy
qua nguồn P

Bài tập 2: Muốn có một cuộn dây để làm nam châm điện
mạnh với một dòng điện có cường độ cho trước, điều
nào sau đây là cần thiết? Chọn câu trả lời đúng nhất.
a. Quấn cuộn dây có nhiều vòng.
b. Quấn cuộn dây có một vòng nhưng tiết diện của dây
lớn.
c. Dùng lõi đặc bằng thép.
d. Dùng lõi bằng nhiều lá thép mỏng ghép với nhau.
Đúng
Bài tập 26.1(SBT): Nên dùng dây dẫn mảnh để quấn nhiều
vòng, vì tác dụng từ của nam châm điện tăng khi số vòng dây
của nam châm điện tăng mà không phụ thuộc vào tiết diện
của dây dẫn.

Xem chi tiết: Tiết 26 Ứng dụng của nam châm