TIÊU CHUẨN XÂY DỰNG: 390_2007 Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép

TCXDVN 390: 2007


4

3 Thuật ngữ và định nghĩa
Các thuật ngữ sử dụng trong tiêu chuẩn này đợc hiểu nh sau:
- Cấu kiện: Là những sản phẩm bê tông, bê tông cốt thép hoặc bê tông ứng lực
trớc đúc sẵn, khi lắp ghép lại sẽ hợp thành một kết cấu công trình.
- Bê tông ứng lực trớc căng trớc: Là cấu kiện bê tông đợc gây ứng suất nén
trớc bằng công nghệ căng trớc cốt thép trên bệ có trụ neo rồi sau mới đổ bê
tông.
- Vữa không co: Vữa xi măng với cốt liệu tự nhiên có độ linh động cao, phát triển
cờng độ nhanh và không co ngót trong quá trình đóng rắn, dùng để đổ chèn các
mối nối liên kết trong kết cấu bê tông và chèn bệ máy.
- Mối nối: Bộ phận liên kết các cấu kiện sau khi lắp ghép bằng vữa không co, bê
tông cốt thép đổ tại chỗ hoặc bằng mối hàn.

4 Yêu cầu kỹ thuật thi công kết cấu bê tông lắp ghép
4.1 Quy định chung
4.1.1 Tiêu chuẩn này áp dụng cho thi công, kiểm tra và nghiệm thu công tác lắp
ghép cấu kiện bê tông, bê tông cốt thép và bê tông ứng lực trớc căng trớc (sau
đây gọi tắt là cấu kiện bê tông) cho xây dựng các công trình dân dụng và công
nghiệp.
4.1.2 Công tác lắp ghép cấu kiện bê tông phải do các tổ chức chuyên môn hoá về
công tác này thực hiện.
4.1.3Trớc khi thi công lắp ghép cấu kiện bê tông, đơn vị thi công phải lập "Biện
pháp tổ chức thi công", lập bản vẽ thiết kế lắp ghép và đợc cơ quan có thẩm
quyền phê duyệt.
4.1.4 Trong "Biện pháp tổ chức thi công" lắp ghép cấu kiện bê tông đúc sẵn, cần có
những vấn đề sau:
- Chọn phơng tiện cẩu lắp phù hợp;
- Trình tự lắp ghép cấu kiện;
- Những biện pháp bảo đảm độ chính xác lắp ghép;
- Bảo đảm độ cứng của kết cấu và không biến dạng trong quá trình lắp ghép
cấu kiện hoặc tổ hợp cấu kiện vào vị trí thiết kế, cũng nh đảm bảo độ bền vững
và ổn định của toàn bộ công trình;
- Có biện pháp đảm bảo thi công xen kẽ giữa lắp cấu kiện và lắp các thiết bị
công nghệ và thiết bị kỹ thuật vệ sinh, thông gió
- Bảo đảm sự đồng bộ của quá trình lắp ghép.

TCXDVN 390:2007



5
4.1.5 Khi chọn các loại cần trục, máy, thiết bị lắp ghép công trình, cần chú ý đến
những vấn đề sau:
- Kích thớc, khối lợng kết cấu;
- Hình dạng, kích thớc công trình;
- Đặc điểm của khu vực lắp ghép.
4.1.6 Trong điều kiện cho phép nên có giải pháp cơ giới hoá đồng bộ dây chuyền
công nghệ lắp ghép từ khâu vận chuyển, xếp dỡ cho đến khâu lắp đặt cấu kiện vào
vị trí thiết kế.
Nên sử dụng các thiết bị gá lắp và các phơng tiện cơ giới nhỏ, các công cụ
cầm tay có năng suất cao nhằm giảm lao động thủ công trong lắp ghép và hoàn
thiện công trình.
4.1.7 Trớc khi lắp ghép công trình, phải hoàn thành các công tác chuẩn bị gồm
một số hoặc toàn bộ các vấn đề sau:
- Làm đờng tạm phục vụ thi công. Đờng không đợc lún, lầy, trơn trợt và
phải đảm bảo thi công liên tục;
- Làm kho, lán, sân bãi cạnh công trình, trang bị các bệ gá xếp dỡ cấu kiện
trong phạm vị hoạt động của cầu trục;
- Kiểm tra, hiệu chỉnh máy móc, thiết bị lắp ghép và bố trí đúng vị trí xác
định trong dây chuyền công nghệ của thiết kế tổ chức thi công;
- Lắp đặt, kiểm tra đà giáo, trụ đỡ và giá đỡ phục vụ thi công;
- Kiểm tra các biện pháp đảm bảo an toàn lao động.
4.1.8 Nên tiến hành lắp ghép cấu kiện lấy trực tiếp từ phơng tiện vận chuyển. Khi
không có điều kiện thì có thể xếp cấu kiện tại các kho bãi trên công trờng nhng
cần chú ý đến trình tự theo biện pháp lắp ghép.
4.1.9 Để đảm bảo chất lợng công tác lắp ghép cấu kiện bê tông đúc sẵn, phải tiến
hành kiểm tra trong tất cả các công đoạn của quá trình lắp ghép theo quy định của
tiêu chuẩn TCVN 4055:1985 và các tiêu chuẩn, quy định hiện hành về quản lý chất
lợng công trình xây dựng.
4.2 Vận chuyển, kê xếp, nghiệm thu cấu kiện tại công trờng
4.2.1 Các cấu kiện bê tông đúc sẵn chuyển đến công trờng phải phù hợp với thiết
kế và các tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam hiện hành về loại sản phẩm này. Đối với
những sản phẩm cha có trong tiêu chuẩn Việt Nam có thể áp dụng các tiêu chuẩn
quốc tế hoặc tiêu chuẩn nớc ngoài theo quy định của Bộ Xây dựng, đồng thời
phải phù hợp những yêu cầu kỹ thuật do thiết kế quy định.
Không xuất xởng những cấu kiện đúc sẵn không có chứng chỉ và không có
dấu kiểm tra chất lợng của KCS.

TCXDVN 390: 2007


6

4.2.2 Trớc khi lắp ghép, tất cả các cấu kiện phải đợc phải kiểm tra, nghiệm thu
theo những yêu cầu kỹ thuật sau:
- Cờng độ bê tông của sản phẩm xuất xởng phải phù hợp với quy định của
thiết kế, trờng hợp thiết kế không quy định cần phải bằng hoặc lớn hơn 80% R 28
ngày theo yêu cầu thiết kế, đợc xác định bằng kết quả thí nghiệm nén mẫu của
nhà sản xuất;
- Hình dạng bên ngoài của cấu kiện không đợc biến dạng, sứt mẻ, phải đảm
bảo kích thớc hình học theo thiết kế và các yêu cầu kỹ thuật theo TCVN và
TCXDVN tơng ứng cho các sản phẩm này, đảm bảo độ chính xác vị trí các khe,
các chỗ lõm, hốc, các lỗ chờ lắp ghép, vị trí các chi tiết đặt sẵn, cốt thép chờ, chi
tiết định vị, vị trí các lỗ cẩu, chất lợng thép móc cẩu (tiết diện, chủng loại thép
làm móc, sự biến dạng của móc cẩu khi xếp dỡ vận chuyển);
- Mặt ngoài của sản phẩm không đợc có vết nứt hoặc rỗ vợt quá giới hạn
cho phép. Màu sắc và trang trí phải phù hợp với thiết kế.
4.2.3 Trên các cấu kiện đúc sẵn, cần đánh dấu trọng tâm, trục định vị. Những cấu
kiện của kết cấu cần tổ hợp thì đơn vị sản xuất đánh dấu. Những cấu kiện không
cần tổ hợp do đơn vị thi công đánh dấu. Các đờng trục có thể đợc đánh dấu bằng
khe rãnh, tiết diện hình tam giác hoặc dùng sơn vạch kẻ trên một chiều dài của
trục. Những chỉ dẫn về việc đánh dấu các đờng trục phải ghi rõ trong bản vẽ thi
công.
Đối với những cấu kiện có mặt trên và mặt dới khó phân biệt với nhau hoặc
có cốt thép chịu lực không đối xứng mà không có móc cẩu để phân biệt thì phải
ghi chữ "trên" hoặc đánh dấu mũi tên lên trên ngay từ khi sản xuất để đặt đúng vị
trí khi vận chuyển, kê xếp và lắp ghép.
Đối với những cấu kiện không đợc phép lật cũng phải có những dấu hiệu
chỉ dẫn rõ ràng và thích hợp.
4.2.4 Đơn vị sản xuất cần cung cấp đầy đủ và đồng bộ theo đơn đặt hàng của đơn vị
thi công các cấu kiện đúc sẵn, kèm theo các chi tiết liên kết. Mác thép của các chi
tiết kèm theo phải phù hợp với mác thép của các chi tiết liên kết đã đặt sẵn trong
cấu kiện.
4.2.5 Các cấu kiện đúc sẵn khi chuyển từ nơi sản xuất đến nơi lắp ghép cần tránh
để h hỏng. Đơn vị sản xuất có trách nhiệm cẩu, xếp các cấu kiện lên phơng tiện
vận chuyển khi xuất xởng sản phẩm. Đơn vị thi công có trách nhiệm nghiệm thu,
tiếp nhận, cẩu xếp cấu kiện và bảo quản trên công trờng.

TCXDVN 390:2007



7
Lịch vận chuyển các cấu kiện đúc sẵn đến công trờng (thời gian, thứ tự
theo số lợng và chủng loại) cần phù hợp với trình tự lắp ghép quy định trong thiết
kế tổ chức thi công và theo đúng tiến độ thi công.
4.2.6 Chiều dài của phơng tiện vận chuyển phải phù hợp với chiều dài cấu kiện.
Chiều dài phần thừa ra không đợc vợt quá chiều dài cho phép trong quy định của
thiết kế về kê xếp vận chuyển cấu kiện.
Khi vận chuyển các cột bê tông cốt thép có chiều dài vợt khẩu độ lớn, các
dầm, dầm kèo mái, tấm sàn bằng bê tông ứng lực trớc quá cỡ, quá dài và quá
nặng phải có xe moóc chuyên dùng kê đợc cấu kiện trên 2 đầu hoặc đặt khung
giá trên sàn xe đỡ phần thừa của cấu kiện. Khi vận chuyển cấu kiện đúc sẵn bằng
đờng sắt, đờng thuỷ phải tuân theo các quy định hiện hành về vận tải bằng các
phơng tiện này.
4.2.7 Khi vận chuyển các cấu kiện đúc sẵn, cần tuân theo các yêu cầu sau:
- Bốc, xếp các cấu kiện đúc sẵn lên phơng tiện vận chuyển hay kê xếp trên
công trờng phải theo đúng sơ đồ giằng néo móc cẩu đã chỉ dẫn trong thiết kế tổ
chức thi công. Việc xếp đặt phải đảm bảo đúng trình tự và vị trí quy định trong
thiết kế.
- Các cột, cọc, dầm, dầm mái, tấm bản cầu thang, tấm sàn đặc và sàn rỗng bê
tông ứng lực trớc hoặc bê tông cốt thép không ứng lực trớc đợc kê xếp và vận
chuyển ở t thế nằm ngang. Các tấm tờng tuỳ trờng hợp có thể đặt nằm ngang
hoặc phải xếp nghiêng trên giá đỡ chữ A, do đơn vị sản xuất cấu kiện quy định.
- Các cấu kiện cần đợc kê, tựa trên các tấm đệm, chèn, lót chuyên dùng bằng
gỗ và phải đặt đúng vị trí đợc quy định theo quy trình kê xếp sản phẩm của nhà
sản xuất. Chiều cao gối kê phải cao hơn móc cẩu và thép chờ của dầm, tấm sàn và
chiều cao vai cột. Trong mọi trờng hợp, không đợc đập ngang móc cẩu hoặc thép
chờ để kê xếp cấu kiện. Chiều dài gối kê phải thừa ra ngoài cạnh cấu kiện ít nhất là
5 cm. Khi xếp nhiều cấu kiện chồng lên nhau, phải xếp các tấm có cùng chiều dài
và các gối kê phải đặt tại cùng một điểm theo chiều thẳng đứng (hình 1, 2, 3).








TCXDVN 390: 2007


8



Móc cẩu
Gỗ kêCột không vai
Gỗ kê
Cột có vai



Hình 1: Kê xếp cột, cọc BTCT



Móc cẩu
Gỗ kê
Thép chờ


Hình 2: Kê xếp dầm BTCT ứng lực trớc



TCXDVN 390:2007



9
Gỗ kê


Hình 3: Kê xếp tấm sàn BTCT ứng lực trớc
- Khi vận chuyển, phải chằng néo cấu kiện chắc chắn bằng cáp lụa, dây xích
hoặc vít me. Không để cấu kiện bị đổ lật, xê dịch dọc ngang, va chạm vào nhau hay
vào thành xe. Đồng thời, phải bảo đảm khả năng bốc dỡ từng cấu kiện ra khỏi
phơng tiện vận chuyển mà không gây mất ổn định cho các cấu kiện khác;
- Những bề mặt cấu kiện đã đợc gia công hoàn thiện trong xởng sản xuất
cần đợc bảo vệ, tránh làm nứt vỡ, dây bẩn, bị ẩm ớt v. v
- Cốt thép chờ, bu lông chôn sẵn, các mã và chi tiết đặt sẵn trong bê tông phải
có biện pháp bảo vệ tránh làm h hỏng.
- Các chi tiết nhỏ kèm theo phục vụ lắp ghép phải đựng trong thùng, có buộc
phiếu ghi rõ số lợng chi tiết, các chi tiết nhỏ này phải gửi kèm theo ngay cùng với
cấu kiện đúc sẵn và phải đợc che ma nắng, các bu lông neo và chi tiết bằng thép
phải đợc bảo quản để không bị ăn mòn, không bị biến dạng.
4.2.8 Khi xếp các cấu kiện thành nhiều lớp trên công trờng, cần chú ý những vấn
đề sâu đây:
- Bảo đảm kê xếp và nâng chuyển cấu kiện dễ dàng khi lắp ghép, không gây
h hỏng các cấu kiện bên cạnh.
- Chiều cao xếp chồng các lớp cấu kiện đợc xác định theo điều kiện kỹ
thuật và điều kiện an toàn, và đợc chỉ dẫn trong thiết kế tổ chức thi công.
- Chiều rộng lối đi giữa các chồng không nhỏ hơn 0,7 m. Khoảng cách giữa
các chồng kề nhau không nhỏ hơn 0,2 m.
- Không xếp các cấu kiện lên lối đi của cần trục và trên đờng thi công.

TCXDVN 390: 2007


10

4.3 Lắp ghép cấu kiện
4.3.1 Yêu cầu chung
4.3.1.1 Chỉ lắp ghép những cấu kiện bảo đảm chất lợng (có chứng chỉ xuất xởng
của nhà sản xuất và phiếu kiểm tra sau khi vận chuyển, kê xếp, bảo quản). Trong
phiếu kiểm tra, phải ghi rõ kích thớc hình học, chất lợng cấu kiện, độ tin cậy của
các móc neo. Tất cả số liệu kiểm tra đều phải phù hợp với thiết kế.
4.3.1.2 Chỉ lắp ghép cấu kiện khi có bản vẽ hoàn công móng hoặc các kết cấu đỡ,
gối tựa trong đó, phải có kết luận và sự đồng ý của t vấn giám sát thi công có
thẩm quyền.
4.3.1.3 Trong quá trình lắp ghép, phải thờng xuyên kiểm tra độ chính xác lắp đặt
cấu kiện và xác định vị trí thực tế cấu kiện đã đợc lắp đặt bằng máy trắc đạc. Các
kết quả kiểm tra (sau khi liên kết cố định) phải ghi trong bản vẽ hoàn công.
4.3.1.4 Trớc khi kết thúc việc kiểm tra, căn chỉnh và cố định cấu kiện, không lắp
lên đó các cấu kiện khác nếu không đợc phép của thiết kế.
4.3.1.5 Trong quá trình lắp ghép, phải đảm bảo độ cứng và độ ổn định kết cấu dới
tác động của tải trọng bản thân, tải trọng thi công lắp ghép và gió bão. Trên cơ sở
đó, cần thực hiện đúng các quy định về kê, đệm và liên kết các bộ phận cấu tạo.
4.3.1.6 Việc lắp ghép cấu kiện phải bắt đầu từ bộ phận cứng của công trình, các chi
tiết liên kết, lõi cứng, vách cứng v. v
Đối với các nhà và công trình có chiều dài và chiều cao lớn thì cần tiến hành lắp
ghép theo từng đơn nguyên ổn định không gian (theo khẩu độ, tầng, khe nhiệt ).
4.3.1.7 Việc lắp ghép các cấu kiện tầng trên (nhà nhiều tầng) cần tiến hành sau khi
bê tông sàn đổ tại chỗ, các mối nối liên kết của các kết cấu chịu lực tầng dới đạt
cờng độ theo chỉ dẫn trong thiết kế. Nếu thiết kế không quy định, cờng độ bê
tông sàn và mối nối đổ tại chỗ bê tông cốt thép thờng phải bằng hoặc lớn hơn
70% cờng độ thiết kế.
4.3.1.8 Trong trờng hợp độ cứng và độ ổn định của kết cấu, dới tác động của tải
trọng lắp ghép đợc đảm bảo bằng các mối hàn, các mối nối lắp ghép, thì có thể
tiếp tục lắp các tầng trên nhà khi cha đổ bê tông mối nối, nhng phải có những
chỉ dẫn cần thiết về trình tự lắp ghép các cấu kiện, hàn liên kết và đổ bê tông mối
nối.
4.3.1.9 Đối với nhà nhiều tầng mà độ ổn định của kết cấu lắp ghép đợc đảm bảo
nhờ các liên kết với tờng thì phải xây tờng đồng thời với việc lắp khung, hoặc
chậm hơn lắp khung không quá một tầng nhà.Vữa trong các mạch tờng xây khi
lắp cấu kiện tầng trên phải đạt c
ờng độ thiết kế.

TCXDVN 390:2007



11
4.3.1.10 Có thể áp dụng các liên kết tạm thời khi liên kết cố định không đảm bảo
độ ổn định của kết cấu trong giai đoạn lắp ghép, hoặc không thể đặt các liên kết
này trớc khi kết thúc việc kiểm tra cấu kiện lắp ghép.
4.3.1.11 Việc kết hợp lắp ghép cấu kiện và lắp đặt thiết bị phải tiến hành theo thiết
kế thi công, trong đó có phối hợp các sơ đồ lắp ghép các tầng và các vùng, biểu đồ
nâng cấu kiện và thiết bị công nghệ.
4.3.1.12 Trớc khi nâng cấu kiện, cần:
- Làm sạch cấu kiện và vị trí mà cấu kiện sẽ đợc lắp: không làm sạch bằng
nớc mặn, nớc có tạp chất, dầu nhớt, không áp dụng các phơng pháp đốt nóng
để làm sạch sơn, dầu trên các chi tiết cấu kiện, lên bề mặt các cấu kiện đã đợc
trang trí, hoàn thiện. Nên làm sạch bằng lau chùi cạo rửa, chải;
- Kiểm tra chủng loại cấu kiện theo thiết kế;
- Kiểm tra vị trí và dung sai của các chi tiết đặt sẵn, trục lắp ghép;
- Lắp dựng đà giáo sàn thao tác theo yêu cầu của thiết kế tổ chức thi công và
chuẩn bị chỗ nhận cấu kiện, kiểm tra tại nơi làm việc các chi tiết liên kết và vật
liệu phụ cần thiết cho lắp ghép;
- Kiểm tra độ tin cậy và độ chính xác các dụng cụ, thiết bị gá lắp.
4.3.1.13 Khi móc cáp và nâng cấu kiện, cần chú ý các vấn đề sau:
- Nếu dùng cáp thép phải đặt đệm để tránh dập hỏng bê tông, bảo vệ cáp khỏi
bị h hại;
- Khi nâng phải dùng cơ cấu kẹp giữa để đảm bảo phân phối đều tải trọng lên
cấu kiện và lên các nhánh cáp;
- Dây móc cáp phải theo đúng tiêu chuẩn và có cơ cấu chuyên dùng để tháo
móc.
4.3.1.14 Vòng móc cáp phải đặt đúng vị trí ghi trong thiết kế, bảo đảm nâng,
chuyển cấu kiện lên vị trí lắp đặt ở t thế gần giống nh thiết kế. Nếu điều kiện lắp
ghép không cho phép, việc thay đổi vị trí móc cáp cần phải đợc sự thoả thuận của
cơ quan thiết kế.
4.3.1.15 Việc sử dụng các kết cấu đã lắp đặt để liên kết vào đó các thiết bị nâng
khác chỉ đợc phép khi có ghi trong thiết kế thi công hoặc thiết kế công trình của
đơn vị thiết kế.
4.3.1.16 Cấu kiện cần đợc nâng từ từ không giật, không đảo, không quay, kết
hợp với dây chằng dẫn hớng cấu kiện. Để dẫn hớng cấu kiện có thể sử dụng dây
thừng bện có đờng kính 20 mm, dây ni lông hoặc cáp lụa mềm 8 mm. Khi
nâng các cấu kiện nằm ngang, tấm phẳng, cần có 2 dây dẫn hớng ở 2 đầu đối
diện.

TCXDVN 390: 2007


12

4.3.1.17 Không kéo lê các cấu kiện trong khi cẩu chuyển.
4.3.1.18 Phải đặt cấu kiện đúng vị trí thiết kế (đờng trục, cao độ, gối đỡ ). Các
cấu kiện có chi tiết đặt sẵn đặc biệt hoặc các cơ cấu định vị thì phải lắp đặt theo
các cơ cấu đó.
4.3.1.19 Chỉ đợc tháo móc cẩu sau khi đã liên kết chắc chắn cấu kiện bằng các
liên kết tạm thời hoặc liên kết cố định. Các liên kết tạm thời phải đợc đảm bảo độ
ổn định và không thay đổi vị trí cấu kiện cho đến khi thực hiện xong các liên kết
cố định.
4.3.1.20 Trớc khi liên kết cố định, cần kiểm tra vị trí cấu kiện theo thiết kế. Các
kết quả kiểm tra này cần đợc ghi vào sổ nhật ký lắp ghép (phụ lục 1).
4.3.1.21 Cần bảo quản cẩn thận cấu kiện trong quá trình lắp ghép, tránh bị h
hỏng. Những cấu kiện h hỏng quá mức cho phép, phải đợc thay thế hoặc sửa
chữa theo sự thoả thuận của cơ quan thiết kế và t vấn giám sát thi công.
4.3.1.22 Phải lắp đặt móng chính xác theo các vạch dấu trên móng và trên trục
định vị công trình, đồng thời phải thờng xuyên kiểm tra bằng máy trắc đạc.
4.3.1.23 Cốc móng và đế móng phải đợc làm sạch đất, bụi bẩn trớc khi lắp ghép
cột, tờng.
4.3.1.24 Dới đáy móng cốc đúc sẵn lắp ghép cần có lớp bê tông lót phẳng làm
sạch hoặc đệm cát vàng đầm chặt theo quy định của thiết kế. Không đặt móng lắp
ghép trên nền có nớc.
4.3.1.25 Khối móng đầu tiên đợc lắp đặt để làm mốc nên đặt ở vị trí giao nhau
giữa các trục tờng nhà (góc của công trình). Các chi tiết khác sẽ đợc lắp tiếp
theo sau khi đã kiểm tra vị trí của khối móng bằng các máy trắc đạc.
4.3.2 Lắp ghép cột
4.3.2.1 Cột có thể đợc lắp vào cốc móng hoặc lỗ chân cột lắp vào thép chờ đặt sẵn
ở móng (hình 4 và 5).

TCXDVN 390:2007



13
1
2
3
4
Cột đúc sẵn
Ghi chú:
1 - Chốt + mã thép định vị
2 - Lỗ định vị chân cột
3 - Bê tông chèn
4 - Nêm gỗ.


Hình 5: Lắp cột vào móng cốc
(Hình vẽ tham khảo)
Khi lắp cột, cần bảo đảm vạch dấu và ký hiệu ở chân cột trùng với:
- Trục phân chia ở đáy móng cốc;
- Trục hình học của cấu kiện đã lấy ở dới;
- Nếu cột có các chi tiết định vị đặt sẵn thì việc lắp đặt phải bảo đảm sự trùng
khít của các chi tiết đó.

Xem chi tiết: TIÊU CHUẨN XÂY DỰNG: 390_2007 Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép