BHXH

Trong giai đoạn này kế hoạch 5 năm lần thứ nhất đòi hỏi số đông lực lợng
lao động. Vì vậy, ngày 27/12/1961 Chính phủ đã ban hành điều lệ tạm thời
theo nghị định số 218/Chính phủ về các chế độ BHXH cho công nhân viên
chức nhà nớc. Đối tợng tham gia BHXH là công nhân viên chức lực lợng vũ
trang. Đã hình thành nguồn để chi trả các chế độ BHXH trong ngân sách nhà
nớc trên cơ sở đóng góp của xí nghiệp (4,7% so với tổng quỹ lơng) và nhà nớc
cấp. áp dụng 6 chế độ BHXH là: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh
nghề nghiệp, mất sức lao động, hu trí và tử tuất cho công nhân viên chức.
Ngày 18/9/1985 Hội đồng bộ trởng ban hành nghị định 236/HĐBT về việc bổ
xung, sửa đổi chế độ BHXH.
Nh vậy qua hơn 35 năm thực hiện hnàg triệu ngời đã đợc hởng lơng hu và trợ
cấp BHXH, nên đã có tác dụng làm cho đội ngũ công nhân viên chức gắn bó
với cách mạng với chính quyền, khuyến khích họ hăng say chiến đấu cho sự
nghiệp giải phóng dân tộc, cũng nh trong lao động sản xuất xây dựng đất nớc.
Chính sách BHXH này đã đảm bảo điều kiện thiết yếu về vật chất và tinh thần
cho ngời lao động trong trờng hợp gặp rủi ro không làm việc đợc góp phần
đảm bảo an toàn xã hội. Tuy nhiên, các chính sách BHXH đã ban hành cũng
bộc lộ một số mặt tồn tại nh: phạm vi đối tợng tham gia BHXH chỉ giới hạn
cha thể hiện rõ sự công bằng đối với ngời lao động làm việc trong và ngoài
khu vực nhà nớc, quyền lợi trách nhiệm các bên tham gia cha đợc thiết lập đầy
đủ
2.3. Giai đoạn từ 1995 đến nay.
Bộ luật lao động đã đợc Quốc hội nớc CHXHCN Việt Nam thông qua tại kì
họp thứ V Quốc hội khoá IX ngày 28/6/1994, qui định tại chơng XII về BHXH
áp dụng cho ngời lao động cho mọi thành phần kinh tế. Chính phủ ban hành
điều lệ BHXH kèm theo nghị định số 12/CP hớng dẫn qui định thi hành.
Chính sách BHXH trong giai đoạn này đã mở rộng phạm vi đối tợng tham
gia đối với lao động làm công hởng lơng ở các đơn vị, tổ chức kinh tế sử dụng
10 lao động trở lên thuộc mọi thành phần kinh tế. Thực tế trớc nghị định số
12/CP số lao động tham gia BHXH là 3,4 triệu ngời thì hiện nay đã có 4,1
triệu ngời trong đó có 517 nghìn ngời ngoài quốc doanh( kể cả doanh liên
doanh). Quỹ BHXH chủ yếu từ ngời sử dụng lao động đóng ( 15% quĩ lơng)
và ngời lao động đóng(5% tiền lơng) độc lập với ngân sách nhà nớc. Qui định
rã trách nhiệm của ngời sử dụng lao động khi thuê mớn lao động phải đóng
BHXH cho ngời lao động. Qui định rõ nghĩa vụ của ngời lao động trong việc
đóng góp. Nguồn thu BHXH hàng năm tăng lên.
Bảng 1 : Thu BHXH
Năm 1996 1998 2000 2001
Thu(Tỉ đồng) 2569 3875 5800 5718
Nguồn: Tổng cục thống kê.
Việc tăng nguồn thu này đã giúp cho việc thực hiện chế độ BHXH trớc hết là
ngời nghỉ hu đợc tốt hơn. Chế độ BHXH có tác dụng tích cực làm ổn định đời
sống ngời lao động từ đó có tác dụng tích cực động viên mọi ngời an tâm lao
động sản xuất, với năng suất cao, hiệu quả cao. Đã thể hiện đợc sự công bằng
giữa đóng góp và hởng thụ đồng thời mang tính chất cộng đồng xã hội để chia
sẻ rủi ro.Tuy nhiên,về đối tợng tham gia BHXH chủ yếu vẫn là ở khu vực Nhà
nớc, lao động làm việc ở cơ sở sản xuất kinh doanh ngoài quốc doanh, kể cả
liên doanh cồn thấp, chỉ có 15% lực lợng lao động xã hội thuộc đối tợng
BHXH bắt buộc.Hiện nay, loại hình BHXH tự nguyện cha đợc ban hành. Do
đó, nhiều ngời lao động không thuộc diện làm công ăn lơng, có nguỵện vọng
tham gia BHXH thì cha thực hiện đợc nguyện vọng của mình, cha có chế độ
bảo hiểm thất nghiệp để ổn định cuộc sống ngời lao động bị mất việc làm.
Công tác giáo dục tuyên truyền còn rất hạn chế nên nhiều doanh nghiệp không
đống BHXH. Một số qui định trong chính sách chế độ BHXH hiện hành trong
quá trình thực hiện còn nhiều vớng mắc.
II. Bản chất của BHXH
1.Khái niệm
Hiện nay, có nhiều định nghĩa khác nhau về BHXH, tuỳ theo góc đọ nghiên
cứu, cách tiếp cận mà ngời ta đa ra nhiều định nghĩa khác nhau. Có thể xác
định khái niệm BHXH nh sau:
Khái niệm chung: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu
nhập đối với ngời lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất
khả năng lao động, mất việc làm trên cơ sở hình thành và sử dụng một quĩ tiền
tệ tập trung nhằm đảm bảo đời sống cho ngời lao động và gia đình họ góp
phần bảo đảm an toàn xã hội.
Khái niệm BHXH(theo ILO): BHXH là sự bảo vệ của xã hội đối với các
thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng để đối phó
với khó khăn về kinh tế xã hội do bị ngừng hoặc bị giảm nhiều về thu nhập,
gây ra bởi ốm đau, mất khả năng lao động, tuổi già và chết, việc cung cấp
chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con.
2. ý nghĩa và tác dụng của BHXH
2.1. Đối với ngời lao động đóng BHXH.
Ngời lao động đóng BHXH bằng khoản tiền của mình để sẽ đợc hởng trợ
cấp khi gặp rủi ro hoặc sự biến theo loại chế độ bảo hiểm. Khoản trợ cấp thờng
là xấp xỉ với giá trị của khoản đã đóng góp BHXH, thậm chí còn cao hơn.
Việc đóng góp BHXH có tầm quan trọng về tâm lí rất đáng kể: nhắc nhở ý
thức trách nhiệm và bảo vệ nhân phẩm của ngời lao động, xác lập quyền của
ngời lao động đợc hởng trợ cấp, cha kể là cồn có quyền tham gia quản lí
BHXH.
Tuy nhiên, việc dành dụm này không nh gửi tiền vào quĩ tiết kiệm để rồi khi
cần, thậm chí bất cứ lúc nào muốn thì tự do rút toàn bộ cả gốc lẫn lãi. Xung
quanh ngời lao động còn có cộng đồng ngời trẻ, ngời già, ngời khoẻ, ngời ốm
yếu có thể nói một cách hình tợng là ngời may mắn, ngờirủi ro. Cùng
đóng góp nhng ngời rủi ro đợc hởng trự cấp trong khi ngời may mắn cha hởng.
Nhng đến một lúc nào đó, ngời may mắn cũng sẽ trở thành ngời rủi ro bên
cạnh những ngời may mắn khác. Đó là sự chuyển giao xã hội giữa hai hoàn
cảnh rủi ro và may mắn của đời ngời, là một phần của phơng châm xử thế
mình vì mọi ngời, mọi ngời vì mình. Với ý nghĩa trên, điều lệ BHXH mới
ban hành kèm theo nghị định 12/CP ngày 26/1/1995 đã qui định, ngời lao
động đóng bằng 5% tiền lợng tháng để chi các chế độ hu chí và tử tuất.
2.2. Đối với ngời sử dụng lao động đóng BHXH
Đóng BHXH cũng là để phục vụ lợi ích của ngời sử dụng lao động vì nó
góp phần duy trì hoà bình và ổn định trong lao động.NGời sử dụng lao động
trả lơng cho ngời lao động để dáp ứng nhu cầu của ngời lao động khi làm việc
cho ngời sử dụng lao động, nhng cả khi họ không còn đủ sức để đợc hởng l-
ơng. Chính là thông qua cơ ckế BHXH mà sự chuyển giao tiền lơng giữa hai
hoàn cảnh đó đợc thực hiện.
Điều lệ BHXH mới của nớc ta cũng quy định ngời sử dụng lao động phải
đóng 15% so với tổng quỹ lơng của nhữnh ngời lao động đợc hởng bảo hiển
trong đơn vị.
2.3. Đối với nhà nớc.
Thực hiện chéc năng xã hội, nhà nớc của dân, do dân và vì dân, lấy những
lợi ích, tự do, hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu và động lực hoạt động.
Công bằng xã hội là hạt nhân của chính sách xã hội, là cái đích mà chính xã
hội cần đạt đến. Sự can thiệp, điều tiết của nhà nớc đối với các vấn đề xã hội
trong điều kiện kinh tế thị trờng, của xã hội công nghiệp hiện đại càng cần
thiết mở rộng. Nh đã nói ở phần trên, việc bảo vệ ngời lao động trớc những rủi
ro ngẫu nhiên thì do cá nhân và xã hội, nằm ngoài phạm vi của nhà nớc. Nhng
cành về sau đó, nhất là ngày nay, nhu câu bảo vệ những quyền lợi và lợi ích
hợp pháp của nờo lao động, trong đó cơ chế BHXH đòi hỏi nhà nớc phải có sự
can thiệp và điều tiết nhất định.
Tóm lại, BHXH cho ngời lao động đối với nhà nớc là giảm bớt gánh nặng
xã hội cho việc nhăm sóc ngời lao động khi họ gặp rủi ro.
III. Đối tợng của Bảo hiểm xã hội.
BHXH là nhu cầu khách quan của ngời lao động, ý tởng của BHXH là
nhằm thực hiện một phần công bằng xã hội, phát huy truyền thốnh đoàn kết
cộng đồng và tinh thần nhân ái. Theo lẽ công bằng xã hôị và vì đoàn kết cộng
đồng thì BHXH phải đợc áp dụng với toàn bộ thành viên của cộng đồng.
Tuy nhiên trong điều kiện cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, trong các thành
viên cộng đồng có nhóm ngời là công chức, có nhóm ngời làm công ăn lơng
trong một đơn vị, một tập thể ổn định, có nhóm tuy cũng làm công ăn lơng nh-
ng công việc và nơi sử dụng không ổn định, có nhóm ngời lao động đập lập,
không có quan hệ lao động Mỗi nhóm ngời gặp rủi ro khác nhau nh: rủi ro
tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, ốm đau tuổi già. Nh vâỵ vấn
đề đặt ra là phải có nhiều hình thức, nhiều cơ chế bảo vệ rất đa dạng
Quan điểm về bảo hiểm xã hội tuy cha thống nhất giữa các nớc nhng các n-
ớc vẫn cha xây dựng cho mình một hệ thống BHXH. Cũng nh vậy, đối tợng
của BHXHvẫn cha đợc thống nhất. Tuy vậy các nớc thực hiện BHXH thờng
theo hai khuynh hớng:
Đối tợng BHXH là tất cả ngời lao động.
Đối tợng BHXH chỉ có viên chức nhà nớc, ngời làm công ăn lơng.
Hầu hết các nớc trong trong buổi sơ khai của BHXH đều theo khuynh hớng
thứ hai tức chỉ thực hiên BHXH cho công nhân viên chức nhà nớc. Việt Nam
cũng không vợt ra khỏi quan điểm đó, mặc dù nh vậy là không bình đẳng giữa
những ngời lao động.
IV. Các chế độ BHXH.
ở Việt Nam hiện nay BHXH gồm 5 chế độ sau:
1. Chế độ trợ cấp ốm đau.
Chế độ này giúp cho ngời lao động có đợc khoản trợ cấp thay thế thu nhập
bị mất đi do không làm việc khi bị ốm đau. Việc thiết kế chế độ nay nh hiêện
hành đã tránh đợc những hiện tợng lạm dụng và bình quân hoá thong khi xét
trợ cấp. Đảm bảo công bằng giữa đóng và hởng BHXH, đồng thời có tính đến
yếu tố san sẻ cộng đồng giữa những ngời tham gia BHXH. Tuy nhiên, trong
quá trình thực hiện, vẫn còn một số vấn đề phải tiếp tục nghiên cứu xem xét
nh: không qui định thời gian dự bị trớc khi hởng BHXH; thời hạn hởng tối đa
cha rõ; thủ tục, danh mục các bệnh dài hạn qui định đã lâu, cần phải bổ xung
một số bệnh mới.
2. Chế độ trợ cấp thai sản.
Thiết kế chế độ này nh hiện nay đã giúp lao động nữ có đợc khoản trợ cấp
thay thế cho phần thu nhập bị mất do không làm việc vì sinh con. Hơn nữa,
việc qui định thời gian nghỉ đã tính đến yếu tố điều kiện và môi trờng lao động
nhằm đảm bảo sức khoẻ cho sản phụ thuộc nhóm lao động khác nhau. Qua
thực tiễn, chế độ này còn có một số điểm phải khắc phục nh: còn đan xen giữa
chính sách BHXH với chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình; thời gian dự
bị trớc khi đợc hởng cũng cha có
3.Chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp:
Thực tiễn triển khai chế độ này ở nớc ta trong những năm vừa qua đã góp
phần không nhỏ đảm bảo thu nhập, ổn định cuộc sống cho ngời lao động
không may bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp. Đồng thời chế độ này
còn qui định rõ trách nhiệm của ngời sử dụng lao động đối với các trờng hợp
xảy ra tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp. Mức trợ cấp của chế độ này
dựa trên cơ sở tỷ lệ suy giảm khả năng lao động là hợp lí. Tuy vậy, cần phải
xác định rõ hơn tai nạn lao động xảy ra trên đờng từ nhà tới nơi làm việc và
ngợc lại, danh mục bệnh nghề nghiệp cần phải đợc bổ xung vì có một số loại
bệnh mới phát sinh nhng cha đợc xếp vào bệnh nghề nghiệp
4. Chế độ hu trí
Đây là chế độ nhằm cung cấp một khoản trợ cấp thay thế cho phần thu nhập
không đợc nhận nữa từ nghề nghiệp không đợc nhận nữa từ nghề nghiệp do
nghỉ hu. Nội dung chế độ này đã khắc phục đợc những hạn chế trớc đây nh:
Việc qui đổi thời gian công tác; bóc tách đợc phần lớn những chế độ u đãi xã
hội ra khỏi ché độ hu trí vì thế đã đảm bảo đợc sự công bằng, bình đẳng giữa
đóng và hởng BHXH; giữa các nhóm lao động khác nhau. Tuy vậy, chế độ này
vẫn còn nhiều điểm nổi cộm cần khắc phục nh: tuổi đời vè hu giữa các ngành,
nhóm lao động; những ngời hởng trợ cấp một lần đa vào chế độ là cha hợp lí,
vì những ngời này vẫn cha đủ tuổi, vừa không đủ tích luỹ cần thiết để hởng trợ
cấp. Đây chỉ là sự trả lại một phần số tiền cho ngời lao động khi họ không còn
quan hệ lao động nữa, do quĩ BHXH đảm nhận.
5.Chế độ tử tuất.
Một trong những chế độ BHXH mang tính nhân đạo nhất đó là chế độ tử
tuất. Chế độ này giúp cho thân nhân ngời chết có đợc khoản thợ cấp bù đắp
một phần thiếu hụt thu nhập của gia đình do ngời lao động bị chết; khi xây
dựng chế độ này, đã tính đến yếu tố đóng góp của ngời tham gia bảo hiểm và
yếu tố xã hội giữa ngời sống và ngời chết. Đặc biệt có tính đến yếu tố kế thừa
đối với thân nhân của ngời chết. Song, việc quy định đối tợng đợc hởng bao
gồm cả bố mẹ bên vợ, bên chồng là cha hợp lí. Vì bố mẹ bên vợ, bên chồng
còn có thân nhân của cả hai bên chịu trách nhiệm. Điều này phải căn cứ vào
hoàn cảnh cụ thể để thống nhất qui định.
V. Chức năng của BHXH.
BHXH có những chức năng cụ thể sau:
1.Thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho ngời lao động tham gia bảo
hiểm khi họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm. Sự bảo
đảm thay thế hoặc bù đắp này chắc chắn sẽ xảy ra vì suy cho cùng, mất khả
năng lao động sẽ đến với tất cả mọi ngời lao động khi hết tuổi lao động theo
các qui định của BHXH. Còn mất việc làm và mất khả năng lao động tạm thời
làm giảm hoặc mắt thu nhập, ngời lao động cũng sẽ đợc hởng trợ cấp BHXH
với mức hởng phụ thuộc vào các điều kiện cần thiết, thời điểm và thời hạn đợc
hởng phải đúng qui định. Đây là chức năng cơ bản nhất của BHXH, nó quyết
định nhiệm vụ, tính chất và cả cơ chế hoạt động của BHXH.
2.Tiến hành phân phối và phân phối lại thu nhập giữa những ngời tham gia
BHXH. Tham gia BHXH không chỉ có ngời lao động mà cả những ngời sử
dụng lao động. Các bên tham gia đều phải đóng góp vào qũi BHXH. Quĩ này
dùng để trợ cấp cho một số ngời lao động tham gia khi họ bị giảm hoặc mất
thu nhập. Số lợng những ngời này thờng chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng số
những ngời tham gia đống góp. Nh vậy, theo qui luật số đông bù số ít, BHXH
thực hiện phân phối lại thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang. Phân phối
lại giữa những ngời lao động có thu nhập cao và thấp, giữa những ngời khoẻ
mạnh đang làm việc với những ngời ốm yếu phải nghỉ việc Thực hiện chức
năng này có nghĩa là BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội.
3.Góp phần kích thích ngời lao động hăng hái lao động sản xuất nâng cao
năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động xã hội. Khi khoẻ mạnh tham
gia lao động ngời lao động đợc chủ sử dụng lao động trả lợng hoặc tiền công.
Khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hoặc khi về già đã có BHXH trợ cấp
thay thế nguồn thu nhập bị mất.Vì thế, cuộc sống của họ và gia đình họ luôn
đợc đảm bảo ổn định và có chỗ dựa. Do đó, ngời lao động luôn yên tâm, gắn
bó tận tình với công việc, với nơi làm việc.Chức năng này biểu hiện nh một
đòn bẩy kinh tế kích thích lao động nâng cao năng suất lao động cá nhânvà
kéo theo là năng suất lao động xã hội.
4.Gắn bó lợi ích giữa ngời lao động với ngời sử dụng lao động vốn có những
mâu thuẫn nội tại, khách quan về tiền lơng, tiền công, thời gian lao
động Thông qua BHXH, những mâu thuẫn đó sẽ đợc điều hoà và giải quyết.
Đặc biệt, cả hai giới này đều thấy nhờ có BHXH mà mình có lợi và đợc bảo
vệ. Từ đó, làm cho họ hiểu nhau hơn và gắn bó lợi ích đợc với nhau. Đối với
Nhà nớc và xã hội, Chi cho BHXH là cách thức phải chi ít nhất và có hiệu quả
nhất nhng vẫn phải giải quyết đợc khó khăn về đời sống cho ngời lao động và
gia đình họ, góp phần làm cho sản xuất ổn định, kinh tế, chính trị và xã hội đ-
ợc phát triển an toàn hơn.
VI. Các nguyên tắc Bảo hiểm xã hội.
1. Mọi ngời laođộng trong mọi trờng hợp bị giảm hoặc mất khả năng lao
động hoặc mất việc làm đều có quyền đợc hởng BHXH.
Quyền đợc hởng BHXH của ngời lao động là một trong những biểu hiện cụ
thể của quyền con ngời. Biểu hiện cụ thể quyền đợc hởng BHXH của ngời lao
động là việc họ đợc hởng chế độ trợ cấp BHXH theo các chế độ xác định. Các
chế độ này gắn với các trờng hợp ngời lao động hoặc bị giảm khả năng lao
động hoặc mất việc làm do đó bị giảm hoặc mất nguồn sinh sống. Trong nền
kinh tế thị trờng các trờng hợp đố có thể có rất nhiều và xảy ra một cách ngẫu
nhiên. Về nguyên lí thì mội trờng hợp nh thế, ngời lao động đều phải đợc
BHXH. Nhng giữa nguyên lí và thực tiễn luôn luôn có một khoảng cách rất xa.
Khoảng cách đó do các biểu hiện kịnh tế xã hội qui định. Bởi vậy trên giác độ
điều hành vĩ mô, cần căn cứ vào các điều kiện kinh tế- xã hội cụ thể của đất n-
ớc trong từng giai đoạn phát triển về tổ chức và hoàn thiện dần việc BHXH đối
với các trờng hợp làm giảm hoặc mất thu nhập của ngời lao động nói trên.
2.Nhà nớc và ngời sử dụng lao động có trách nhiệm phải đóng BHXH đối với
ngời lao động, ngời lao động cũng có trách nhiệm phải tự đóng BHXH cho
mình.
Đây là quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trờng, trong đó Nhà nớc phải có
vai trò quản lí vĩ mô mọi hoạt động kinh tế- xã hội trên phạm vi cả nớc. Với
vai trò này, Nhà nớc có trong tay mọi điều kiện vật chất của toàn xã hội, đồng
thời cũng có mọi công cụ cần thiết để thực hiện vai trò của mình. Đối với ngời
sử dụng lao động, mọi khía cạnh cũng tơng tự nh trên nhng chỉ trong phạm vi
một ssố doanh nghiệp, ở đó, giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao động có
mối quan hệ rất chặt chẽ. Ngời se dụng lao động muốn ổn định và phát triển
sản xuất kinh doanh không chỉ chăm lo đầu t máy móc thiết bị mà còn phải
chăm lo tay nghề và đời sống ngời lao động mà mình sử dụng. Khi ngời lao
động làm việc bình thờng thì phải trả lơng cho họ còn khi họ gặp rủi ro, bị ốm
đau, tai nạn lao động mà có gắn với quá trình lao động thì phải có trách
nhiệm BHXH cho họ. Chỉ có nh vậy, ngời lao động mới yên râm công tác góp
phần tăng năng xuất lao động và tăng hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.Đối
với ngời lao động, khi gặp rủi ro không mong muốn và không phải hoàn toàn
hay trực tiếp do lỗi của ngời khác thì trớc hết đó là rủi ro của bản thân. Vì thế
nếu muốn đợc BHXH tức là muốn nhiều ngời khác hỗ trợ cho mình, là dàn trải
rủi ro của mình cho nhiều ngời khác thì mình cũng phải đống BHXH. Điều đó
cho thâấy bản thân ngời lao động phải có trách nhiệm tham gia BHXH để tự
bảo hiểm cho mình.
3.Bảo hiểm xã hội phải dựa trên sự đóng góp của các bên tham gia để tự
hình thành quỹ BHXH độc lập và tập trung.
Sự đóng góp của ba bên nh trên nếu không đợc đóng góp cho bên thứ ba- cơ
quan BHXH chuyên nghiệp và đợc tồn tích dần thành một quĩ tài chính độc
lập và tập trung nh cách làm đặc trng của BHXH th nó sẽ biến thành một cách
làm khác với BHXH về chất, đó là phơng thức tiết kiệm. Nh vậy, mục đích,
bản chất và yêu cầu của BHXH sẽ không thể thực hiện đợc.
4. Phải lấy số đông bù số ít.
Cách làm riêng có của BHXH là mọi ngời tham gia BHXH đóng góp nho
bên nhận BHXH và tồn tích dần thành một qũi tài chính độc lập dung để chi
trả trợ cấp cho ngời lao động khi và chỉ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập then
các chế độ đã xá định.Số trợ cấp của họ nhận đợc lớn hơn rất nhiều so với số
tiền đóng góp của họ. Muốn làm đợc việc này thì không có cách nào khác là
phải lấy kết quả đóng góp của số đông ngời tham gia để bù cho số ít ngời đợc
hởng trợ cấp.
5.Phải kết hợp hài hoà giữa các lợi ích, các khả năng và phơng thức đáp ứng
nhu cầu BHXH.
Trong BHXH cả ba bên tham gia, ngời sử dụng lao động, ngời lao động và
Nhà nớc đều nhận đợc nhiều lợi ích. Nhng lợi ích nhận đợc không phải luôn
luôn nh nhau, thống nhất với nhau, mà trái lại có lợi ích có lúcd mâu thuẫn với
nhau. Chẳng hạn, việc tăng mức trợ cấp hoặc tăng thời gian nghỉ làm việc và
hởng trợ cấp BHXH sẽ rất có lợi cho ngời lao động nhng lại gặp khó khăn cho
ngời chủ sử dụng lao động nêú giảm hậu quả cho ngời chủ sử dụng lao động
thì Nhà nớc phải gánh chịu.
Nguồn cơ bản để hình thành quĩ BHXH là sự đóng góp của ba bên nh đã nói
ở trên. Muốn phát triển BHXH thì phải tăng quĩ,muốn vậy thì phải tăng nguồn
thu, nhng nguồn thu cơ bản này lại có giới hạn không cho phép vợt(làm giảm
thu nhập hiện thời của ngời lao động và làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh).
Vì vậy, phải tích cực đi tìm kiếm các nguồn thu khác để bổ sung nh đầu t vốn
nhàn rỗi tơng đối của quĩ BHXH vào các hoạt động sinh lời, hợp tác quốc tế
Ngoài ra có thể tìm tòi các phơng cách BHXH khác mà nền kinh tế thụ trờng
đã tạo ra môi trờng thuận lợi để áp dụng.
6.Mức trợ cấp BHXH phải thấp hơn mức tiền lơng lúc đang đi làm, nhng
thấp nhất cũng phải bảo đảm mức sống tối thiểu.
Trợ cấp BHXH nói ở đây là loại trợ cấp thay thế cho tiền lơng nh: trợ cấp
ốm đau, thai sản, hu trí Nh đã biết tiền lơng là khoản tiền mà ngời sử dụng
lao động trả cho ngời lao động khi họ thực hiện công việc nhất định. Nghĩa là,
ngời lao động có sức khoẻ bình thờng, có việc làm bình thờng và thực hiện đợc
công việc nhất định mới có tiền lơng. Khi đã bị ốm đau, tai nạn, tuổi già
không thực hiện đợc công việc nhất định hoặc không có việc làm mà trớc đó
có tham gia BHXH thì chỉ có trợ cấp BHXH và trợ cấp đó không thể bằng tiền
lơng do lao động tạo ra đợc. Còn nếu cố tìm cách trợ cấp BHXH bằng hoặc
cao hơn tiền lơng thì không một ngời lao động nào phải cố gắng có việc làm
và tích cực làm việc để có lơng mà ngợc lại họ sẽ cố gắng ốm đau, thai sản
để nhận đợc trợ cấp. Hơn nỡa, cách lập quĩ theo phơng thức dàn trải rủi ro
cũng không cho phép trả trợ cấp BHXH băằng tiền lơng lúc đang đi làm. Vì
trả trợ cấp bằng tiền lơng thì chẳng khác gì ngời lao động bị rủi ro đem rủi ro
của mình danf trải hết cho ngời khác. Nh vậy, mức trợ cấp BHXH phải thấp
hơn mức tiền lơng lú đang đi làm, tuynhiên, do mục đích, bản chất và cách
làm của BHXH thì mức trợ cấp BHXH thấp nhất cũng không thể thấp hơn mức
sống tối thiểu hằng ngày. Chỉ khi đó trợ cấp BHXH mới có ý nghĩa an sinh.
7. Kết hợp giữa bắt buộc với tự nguyện.
Cho đến nay ở nớc ta việc tham gia BHXH vẫn cha trở thành tập quán, hơn
nữa trong BHXH lợi ích của các bên tham gia và lợi ích trớc mắt với lợi ích lâu
dài của ngơì lao động vẫn có những mâu thuẫn. Bởi vậy, cần có sự kết hợp
giữa bắt buộc với tự nguyện trong việc tham gia BHXH. Sự bắt buộc nên thực
hiện đối với các bên tham gia BHXH ở khu vực có quan hệ lao động và với
mức thu nhập cơ bản. Đối với những ngời có nhu cầu BHXH ở mức cao hoặc
với ngời lao động độc lập thì nên để họ tham gia tự nguyện.
8. Phải đảm bảo tính thống nhất BHXH trên phạm vi cà nớc đồng thời phải
phát huy tính đa dạng, năng động của các bộ phận cấu thành.

Xem chi tiết: BHXH